آزمایش ژنتیک بررسی ویروس HPV (غربالگری سرطان دهانه رحم)

ویروس HPV چیست؟

ویروس HPV از خانواده پاپیلوما ویروس ها و شایع ترین علت آلودگی منتقل شونده از طریق تماس جنسی است. عفونت با ویروس HPV اغلب با بروز علائم بالینی همراه نیست و اکثر افراد از آلودگی خود به ویروس HPV مطلع نیستند. اما در بعضی از افراد، علائم به صورت بروز زگیل های پوستی، زگیل های اندام تناسلی و نئوپلازی اینترااپیتلیال ناحیه تناسلی مشاهده می شود. اهمیت این ویروس در این است که آلودگی با آن با افزایش ریسک خطر ابتلا به سرطان دهانه رحم همراه است و تقریبا 99 درصد از موارد سرطان دهانه رحم با ویروس پاپیلومای انسانی در ارتباط می باشند.

بیش از 150 نوع ویروس HPV شناسایی شده است که می توانند از طریق تماس جنسی و یا تماس پوستی با عفونت در ناحیه آنوژنیتال (ناحیه مقعد و آلت تناسلی) منتقل شوند. ویروس های HPV را بر اساس قدرت سرطان زایی در دو گروه دسته بندی می کنند:

ویروس HPV با ژنوتیپ کم خطر (low-risk HPV): انواعی از پاپیلوما ویروس های انسانی که ممکن است منجر به بروز زگیل های تناسلی در فرد شوند، اما به ندرت سرطان ایجاد می کنند. برای مثال دو نوع ویروس HPV 6 و HPV11 علت درصد بالایی از زگیل های تناسلی هستند، در حالی که با افزایش ریسک ابتلا به سرطان دهانه رحم همراه نیستند و جزء گروه low-risk دسته بندی می شوند.

ویروس HPV با ژنوتیپ پر خطر (high-risk HPV) : 14 نوع ویروس HPV کارسینوژنیک شناسایی شده اند که عامل ایجاد ضایعات پیش سرطانی مثل نئوپلازی اینترااپیتلیال دهانه رحم، نئوپلازی اینترااپیتلیال مقعد و … هستند. از مهمترین ژنوتیپ های این گروه، دو نوع ویروس HPV16 و HPV18 را می توان نام برد که عامل 70% از کل سرطان های دهانه رحم می باشند. علاوه بر سرطان دهانه رحم، این دسته از ویروس های HPV علت بیش از 25% از سرطان های دهان و گردن نیز می باشند.

بالاترین شیوع سرطان دهانه رحم در سنین بالاتر از 35 سال و کمترین شیوع آن در سنین زیر 25 سال است. با توجه به افزایش ریسک ابتلا در سنین بالای 35 سال، انجام آزمایش HPV با قدرت تشخیصی بالاتر نسبت به روش غربالگری سنتی سرطان دهانه رحم (آزمایش پاپ اسمیر) برای شناسایی افراد در معرض خطر توصیه می شود.

نقس ویروس HPV در ایجاد سرطان دهانه رحم

 

روش انتقال ویروس HPV چیست؟

روش انتقال ویروس HPV از طریق تماس پوستی و شایعترین راه انتقال آن، رابطه جنسی است. استفاده از کاندوم به عنوان روش پیشگیری، تنها می تواند 70% از ریسک انتقال ویروس را کاهش دهد و این ریسک را به صفر نمی رساند. انتقال ویروس از مادر به نوزاد از طریق کانال زایمان در موارد بسیار نادر گزارش شده است که برای پیشگیری از این موارد، زایمان به روش سزارین به خانم های بارداری که زگیل تناسلی دارند، توصیه می شود.

غرباگری سرطان دهانه رحم به چه روشی انجام می شود؟

به طور روتین، آزمایش پاپ اسمیر سنتی (نمونه گیری بر روی لام) برای غربالگری خانم ها با ریسک خطر ابتلا به سرطان دهانه رحم انجام می شود، این آزمایش از حساسیت 30 تا 87% و اختصاصیت 86 تا 100% برخوردار است. با توجه به پایین بودن حساسیت آزمایش پاپ اسمیر سنتی، درصد بالایی از موارد مبتلا به ویروس شناسایی نمی شوند و منفی شدن آزمایش به معنی عدم ابتلا به سرطان نیست. روش جدید پاپ اسمیر بر پایه مایع در تشخیص سرطان دهانه رحم دارای حساسیت 61 تا 95% و اختصاصیت 78 تا 82% می باشد. ترکیب آزمایش پاپ اسمیر و آزمایش HPV با هم باعث افزایش حساسیت به 87 تا 100% و اختصاصیت 69 تا 95% نسبت به روش سنتی پاپ اسمیر می شود. آزمایش دو گانه co-testing، یعنی انجام همزمان آزمایش پاپ اسمیر و آزمایش HPV به عنوان بهترین راهکار غربالگری سرطان دهانه رحم برای سنین 30 تا 64 سال معرفی شده است.

در حال حاضر برای غربالگری سرطان دهانه رحم انجام آزمایش غربالگری پاپ اسمیر (هر سه سال یکبار) و یا آزمایش ترکیبی پاپ اسمیر بر پایه مایع و آزمایش HPV (هر پنج سال یکبار) برای تمامی زنان توصیه می شود.

در آزمایشگاه ژنتیک پارس ژنوم کرج، آزمایش HPV DNA با استفاده از روش Cobas HPV Test، تولید شرکت Roche و دارای تاییدیه سازمان غذا و داروی آمریکا، انجام می شود. در این آزمایش هر دو ژنوتیپ HPV16 و HPV18 و 12 ژنوتیپ پرخطر دیگر مورد بررسی قرار می گیرد.

ویژگی های روش آزمایش HPV

  • نیاز به نمونه با حجم کم
  • قابلیت تشخیص HPV DNA (که نسبت به روش های تشخیص کسپید برتری دارد)
  • آنالیز تست ها به روش اتوماتیک و بدون نیاز به تفسیر دستی
  • کنترل سلولاریته نمونه با استفاده از اندازه گیری زنجیره بتای گلوبین
  • استفاده از نمونه کنترل مثبت و منفی

از چه روش های درمانی برای مقابله با عفونت ویروس HPV می توان استفاده کرد؟

در اکثر موارد، سیستم ایمنی بدن قدرت مقابله با عفونت ویروس HPV را دارد و می تواند به تنهایی بدن را از این ویروس پاک کند. مدت زمان پاکسازی HPV های پرخطر از بدن، به نوع ژنوتیپ ویروسHPV  و قدرت سیستم ایمنی فرد بستگی دارد. برای مثال طولانی ترین مدت زمان مربوط به ویروس HPV16 است که طولانی بودن مدت زمان عفونت آن با افزایش ریسک ابتلا به سرطان دهانه رحم همراه است. معمولا سرطان دهانه رحم در افرادی بروز می کند که دچار عفونت پایدار با ویروس HPV شده اند، عفونتی که می تواند ده سال و یا بیشتر طول کشیده باشد.

بعد از تشخیص عفونت و مشخص کردن ناحیه آلوده با روش کولپوسکوپی، از روش های درمانی مختلفی شامل موارد زیر استفاده می شود:

  • برداشتن محل ضایعه به روش تخریبی مثل لوپ سوزاننده و یا فریز کردن
  • برداشتن محل ضایعه بدون آسیب رساندن جدی به سلول ها
  • استفاده از داروهای ضد ویروسی مانند Alferon N و Lopinavir

دستورالعمل انجمن کولپوسکوپی و سرویکال پاتولوژی آمریکا (ASCCP) درباره پیگیری نتایج غیر طبیعی در آزمایش سیتولوژی (پاپ اسمیر):

این گایدلاین درباره نحوه کنترل و پیگیری نتایج غیرطبیعی بدست آمده از آزمایش غربالگری (پاپ اسمیر سنتی) توضیح می دهد. طبق گایدلاین انجمن کولپوسکوپی و سرویکال پاتولوژی آمریکا (ASCCP)، به زنانی که آزمایش های غربالگری نتیجه غیر طبیعی، مثل نئوپلاسم اینترااپیتلیال دهانه رحم و یا آدنوکارسینومای درجا را نشان می دهد، انجام آزمایش ترکیبی پاپ اسمیر و آزمایش HPV توصیه می شود.

نتایج آزمایش سیتولوژیک بر اساس وسعت درگیری اپی تلیوم و تعداد سلول های سرطانی، درجه بندی و در زیر گروه های زیر گزارش می شود:

Atypical Squamous Cells of Undetermined Significance = ASC-US

Low-grade Squamous Intraepithelial Lesions = LSIL (CIN 1)

Atypical Squamous Cells, cannot exclude High-grade SIL = ASC-H

High-grade Squamous Intraepithelial Lesions = HSIL (CIN2 & 3)

رویکردهای متعددی برای پیگیری نتایج غیرطبیعی غربالگری شامل: انجام ازمایش سیتولوژی، آزمایش HPV، کولپوسکوپی به تنهایی و یا همزمان با هم در فواصل زمانی چند ماهه تا یکساله، وجود دارد. در موارد پیگیری بعد از درمان نئوپلازی اینترا اپیتلیال و برای شناسایی موارد عود مجدد، انجام آزمایش HPV با توجه به حساسیت بالای آن، توصیه می شود. تمامی رویکردهای پیگیری نتایج حاصل از آزمایش سیتولوژیک (موارد عنوان شده در متن زیر) در مباحث جداگانه شرح داده می شود:

  • نتیجه سیتولوژی منفی (میزان ناکافی یا نبود سلول های سرویکس)
  • نتیجه سیتولوژی منفی به همراه آزمایش HPV مثبت
  • گزارش سلول های پوششی غیر طبیعی با اهمیت نامعلوم (ASC-US)
  • گزارش ضایعات با درجه پایین نئوپلازی سلول های اینترااپیتلیال پوششی (LSIL)
  • گزارش سلول های پوششی غیر طبیعی که قابل تمایز از موارد با ضایعات درجه بالا نئوپلازی نیست (ASC-H)
  • گزارش ضایعات با درجه بالا نئوپلازی سلول های اینترااپیتلیال پوششی (HSIL)

 

آزمایش HPV virus

چرا آزمایش HPV انجام می شود؟

آزمایش HPV برای شناسایی حضور ویروس HPV و در واقع برای غربالگری افراد در معرض ریسک خطر ابتلا به سرطان دهانه رحم انجام می شود. تشخیص افراد مبتلا به عفونت به ویروس HPV پر خطر، به پزشک معالج کمک می کند تا تصمیم گیری بهتری برای اقدامات مراقبتی بعدی فرد داشته باشد. این اقدامات می تواند شامل پیگیری های متعدد، انجام آزمایشات تکمیلی و یا اقدامات درمانی جدید باشد.

استفاده روتین از آزمایش HPV در خانم های کمتر از 30 سال توصیه نمی شود زیرا در این گروه سنی افراد به دفعات آلوده می شوند و در مدت زمان کوتاه آلودگی انها برطرف می شود. نکته دیگری که قابل توجه است این مطلب است که پروسه ی سرطانی شدن سلو ل های دهانه رحم می تواند به مدت 10 سال و یا بیشتر طول بکشه، در نتیجه بهتره خانم ها برای عفونت با این ویروس غربالگری شوند تا فرصت درمان را از دست ندهند.

آزمایش HPV چیست؟

در آزمایش HPV که بر روی سلولهای جدا شده از دهانه رحم انجام می شود، حضور ماده ژنتیکی (DNA)  ویروس های پاپیلوما انسانی (ژنوتیپ های با ریسک خطر بالا (high-risk HPV)) مورد بررسی قرار می گیرد.

بسیاری از آلودگی ها با ویروس HPV بدون تداخلات درمانی، برطرف می شوند و بدن توانایی حذف آن را دارد. با این وجود، درمان نکردن آلودگی با انواع high-risk HPV و پایدار ماندن آن در بدن می تواند منجر به بروز سرطان دهانه رحم در فرد شود. از این جهت با شناسایی نوع ویروس و انجام اقدامات درمانی به موقع می توان از بروز سرطان پیشگیری کرد.

کدام افراد کاندید انجام آزمایش HPV می باشند؟

  • در خانم ها با رنج سنی 30 تا 65 سال، غربالگری عفونت با ویروس HPV هر 5 سال یکبار به همراه آزمایش پاپ اسمیر و یا به تنهایی انجام می شود.
  • انجام این آزمایش در سنین کمتر از 30 سال، در مواردی که فرد دچار ضعف سیستم ایمنی است و یا سابقه ای از زخم های precancerous دارد، نیز توصیه می شود.
  • نتیجه غیر طبیعی آزمایش پاپ اسمیر

نمونه گیری:

نمونه گیری توسط پزشک زنان و یا ماما انجام می شود که با استفاده از سواپ، از نواحی دهانه رحم (سرویکس) سلول هایی را برمی دارند. این نمونه به لوله ای حاوی محلول نگهدارنده منتقل می شود. این نمونه را می توان همزمان برای هر دو آزمایش پاپ اسمیر و HPV استفاده کرد.

آمادگی قبل از آزمایش:

به طور روتین توصیه می شود که 24 ساعت قبل از انجام این آزمایش فرد نزدیکی نداشته باشد و از محصولات واژینال از جمله کرم ، مواد بهداشتی و دارو استفاده نکرده باشد.

برچسب ها
نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن