نقش ژنتیک در سرطان

بيماری سرطان چيست؟

سرطان بيماری است كه از تكثير كنترل نشده سلول های بدن ايجاد می شود، اين بيماری می تواند در هر كدام از اندام های بدن رخ دهد و منجر به اختلال در عملكرد ناحيه درگير شود.

هر يك از سلول ها در بدن ما دارای عملكرد ويژه ای می باشند. سلول های نرمال در نظم خاصی تقسيم می شوند و در صورت پير شدن و يا آسيب، دچار مرگ سلولی می شوند و سلولهای جديد جايگزين آنها می گردند. سرطان زمانی شروع می شود كه سلول ها به صورت لگام گسيخته و خارج از كنترل شروع به تكثير كنند و سلول های جديد توليد كنند. رشد بی رويه سلول ها منجر به تشكيل توده های بزرگ سلولی (تومور) می گردد، اين توده های سلولی به تدريج جايگزين بافت نرمال شده و مشكلاتی را در عملكرد بافت درگير ايجاد می كنند.

نقش ژنتيك در ایجاد سرطان چیست؟

درون هر یک از سلول های بدن ما ساختارهایی وجود دارد به نام هسته که در واقع مرکز کنترل سلول می باشد. درون هسته 23 جفت کروموزوم وجود دارد که از اجزاء کوچکتری به نام ژن تشکیل شده اند. ژن ها پیام هایی را کد می کنند، که نحوه عملکرد سلول ها را تعیین می کنند و چگونگی رشد و تکامل بدن را تنظیم می کنند. در هر سلول چیزی حدود 25000 ژن وجود دارد.

تمامی سرطان ها در اثر تغییر غیرطبیعی و اختلال در یک یا تعداد بیشتری از این ژن ها در سلول ایجاد می شود، تغییر در ژن را موتاسیون یا جهش می نامند.

اغلب باید شش یا تعداد بیشتری جهش در یک سلول رخ دهد تا به سلول سرطانی تبدیل گردد. این تغییرات ژنی (جهش ها) منجر به توقف عملکرد طبیعی سلول می شوند، ممکن است به سلول سرطانی تبدیل شده و به شکل غیر قابل کنترل تکثیر و رشد کنند. اکثر این تغییرات ژنی (جهش) مرتبط با بيماری سرطان در طول زندگی رخ می دهد (جهش های اكتسابی) و درصد كمی از آنها از والدین به ارث می رسد (جهش های ارثی).

جهش های اكتسابی، تغييراتی در ژن ها می باشند كه در طول زندگی و تنها در تعدادی از سلولهای بدن فرد رخ می دهند، اين جهش ها از والدين به فرزندان به ارث نمی رسند. اما درصد كمی از سرطان ها به علت جهش های ارثی (جهش در سلول های زايا) بروز می كنند. اين جهش ها اغلب از يك يا هر دو والد به ارث می رسند و تقريبا در تمامی سلول های بدن وجود دارند. از آنجايی كه اين جهش ها در سلول های جنسی وجود دارند، می توانند در طول خانواده به ارث برسند.

حدود 5 تا 15 درصد از تمامی سرطان ها دز اثر جهش های ژنی و در خانواده به ارث می رسد. افرادی كه ناقل جهش های ارثی سرطان می باشند، صد در صد به سرطان مبتلا نمی شوند بلكه بسته به ژن جهش يافته دارای ريسك خطر بالاتری نسبت به افراد فاقد جهش می باشند. در سالهای اخير، ليست جهش های ژنی كه باعث افزايش خطر بروز انواعی از سرطان های پستان، تخمدان، روده و پروستات می شوند، شناسايی شده است.

در حال حاضر، آزمايشات ژنتيك برای بعضی از انواع سرطان های ارثی وجود دارد. اگر در خانواده شما سابقه بروز سرطان وجود دارد و يا اينكه می خواهيد درباره ريسك خطر ابتلا به سرطان خود و يا افراد خانواده مطلع شويد، به شما پيشنهاد می شود كه با يك متخصص ژنتيك برای ارزيابی ريسك خطر و بررسی آزمايشات ژنتيك مشورت كنيد.    

مشاوره ژنتيك و آزمایش ژنتيك در سرطان

مشاوره ژنتيك شامل بررسی و بحث درباره سابقه فردی و يا خانوادگی شما برای بيماری سرطان است. اين مشاوره ژنتيك سرطان به افراد يا خانواده هايی توصيه می شود كه تعداد متعددی سرطان بخصوص در سنين كم در خانواده وجود داشته باشد.

آزمايش ژنتيك كه يك تست خون ساده است برای تخمين دقيق ميزان ريسك سرطان استفاده می شود. آزمايش ژنتيك به پزشك معالج در اتخاذ تصميمات پزشكی مهم كمك می كند. انجام آزمايش ژنتيك به تمام افرادی كه مشاوره می شوند توصيه نمی شود و تنها به انتخاب خود فرد و در جلسه مشاوره ژنتيك تصميم نهايی درباره انجام شدن آن گرفته می شود.        

چه كسانی كانديد انجام آزمايش ژنتيك بررسی استعداد به سرطان می باشند؟

  • وجود چنديدن فاميل درجه يك (پدر، مادر، خواهر، برادر، بچه ها) مبتلا به سرطان در خانواده
  • ابتلای چندين فرد به يك نوع سرطان مشترك در خانواده
  • سابقه ابتلا به سرطان هايی كه در اثر جهش های مشابه ايجاد می شوند مثل سرطان های پستان، تخمدان و پانكراس
  • ابتلای يك فرد از خانواده به بيش از يك نوع سرطان
  • بروز نوعی سرطان در سنين پايين تر نسبت به سن شروع نرمال آن
  • بروز سرطان های نادر مانند سرطان پستان در مردان و يا سرطان نادر رتينوبلاستوما‌‌ (نوعی سرطان چشم)
  • يافته های پزشكی در ارتباط با سرطان (داشتن تعداد زيادی پوليپ روده كه استعداد ابتلا به سرطان كلون را نشان می دهد)

اگر شما به دلايلی كه ذكر شد مشكوك به بروز سرطان ارثی در خانواده خود می باشيد، بهتر است با مراجعه به مراكز ژنتيك از خدمات مشاوره ژنتيك سرطان بهره ببريد. كلينيك و آزمايشگاه ژنتيك پارس ژنوم در انتخاب آزمايش ژنتيك مناسب برای شما و اعضای خانواده و تفسير نتايج آنها به شما كمك می كند.

 

برچسب ها
نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن