کبد چرب در بارداری چیست و چگونه می‌توان آن را کنترل کرد؟

فهرست مطالب

• کبد چرب در بارداری چیست؟
• آیا کبد چرب در بارداری شایع است؟
• علائم کبد چرب در بارداری چیست؟
• علت کبد چرب در بارداری چیست؟
• چه عواملی ریسک کبد چرب در بارداری را افزایش می دهند؟
• تشخیص کبد جرب در بارداری
• کبد چرب بارداری چگونه درمان می‌شود؟
• چه انتظاری باید از کبد چرب بارداری داشت؟
• آیا کبد چرب در بارداری برای جنین خطرناک است؟
• آیا می توان از کبد چرب بارداری پیشگیری کرد؟
• چه زمانی به پزشک مراجعه کنم؟
• آیا کبد چرب بارداری با سندرم HELLP متفاوت است؟
• آیا کبد چرب در بارداری طبیعی است؟

کبد چرب بارداری یا کبد چرب حاد بارداری (AFLP) یک بیماری نادر اما خطرناک است که باعث تجمع چربی در کبد در دوران بارداری می‌شود. این بیماری قابل پیش‌بینی و قابل پیشگیری نیست، اما برای جلوگیری از عوارض جدی، نیاز به تشخیص و درمان فوری دارد.

کبد چرب در بارداری چیست؟

کبد چرب در بارداری  یک بیماری نادر اما بسیار جدی است که می‌تواند باعث نارسایی کبد و سایر عوارض خطرناک شود. این بیماری زمانی رخ می‌دهد که در دوران بارداری مقدار زیادی چربی در کبد تجمع پیدا کند. کبد چرب بارداری یک وضعیت اورژانسی محسوب می‌شود و درمان اصلی آن معمولاً ختم بارداری و تولد هرچه سریع‌تر جنین است تا از بروز عوارض شدید جلوگیری شود.

آیا کبد چرب در بارداری شایع است؟

کبد چرب بارداری بیماری نادری است و حدود 1 مورد در هر 10000 تا 20000 بارداری در هر سال رخ می‌دهد.

علائم کبد چرب در بارداری چیست؟

AFLP معمولاً در اواخر بارداری (ماه‌های آخر) اتفاق می‌افتد، اما ممکن است نزدیک به زمان زایمان یا کمی زودتر هم دیده شود.

علائمی که باید جدی گرفته شوند:

• تهوع و استفراغ شدید یا مداوم
• درد در قسمت بالای شکم، مخصوصاً سمت راست
• خستگی غیرعادی و شدید
• احساس کسالت و ناخوشی
• بی‌اشتهایی
• تشنگی زیاد
• زرد شدن پوست یا سفیدی چشم‌ها
• گیجی، حواس‌پرتی یا مشکل در تمرکز

علائم کبد چرب بارداری ممکن است شبیه علائم برخی بیماری‌های دیگر باشد. به همین دلیل، هر علامتی که در دوران بارداری دارید را حتماً با پزشک خود در میان بگذارید. کبد چرب بارداری یک شرایط اورژانسی است و برای جلوگیری از عوارض خطرناک، نیاز به تشخیص و درمان فوری دارد.

علت کبد چرب در بارداری چیست؟

دانشمندان هنوز مطمئن نیستند که علت دقیق کبد چرب در بارداری چیست. کبد مسئول تجزیه چربی‌ها است. در AFLP، به دلیل اختلال در نحوه شکستن چربی‌ها توسط کبد، چربی زیادی در کبد جمع می‌شود. این چربی کبد را مسدود و عملکرد آن را مختل می‌کند. این وضعیت اگر درمان نشود می تواند کشنده باشد.

مطالعات نشان می‌دهند که AFLP ممکن است ژنتیکی باشد. یک کمبود آنزیمی به نام LCHAD (Long-chain 3-hydroxyacyl-CoA dehydrogenase) می‌تواند عامل آن باشد.

کمبود LCHAD یک بیماری نادر اتوزومال مغلوب است. یعنی هر دو والد باید ژن را داشته باشند تا به جنین منتقل شود. اگر جنین این مشکل را داشته باشد، نمی‌تواند چربی‌ها را متابولیزه کند و چربی‌ها از طریق جفت وارد جریان خون مادر می‌شوند. این مسئله می‌تواند باعث جمع شدن چربی در کبد مادر شود.

چه عواملی ریسک کبد چرب در بارداری را افزایش می دهند؟

AFLP ممکن است ژنتیکی باشد و از والدین به ارث برسد. همچنین موارد زیر ریسک آن را افزایش می دهند:

• اولین بارداری
• بارداری دوقلو یا بیشتر
• جنین پسر
• ابتلا به دیابت
• ابتلا به کلستاز داخل کبدی بارداری
• پره‌اکلامپسی
• اضافه وزن

با این حال، حتی اگر همه این عوامل را داشته باشید، پزشک نمی‌تواند پیش‌بینی کند که AFLP خواهید گرفت یا نه. این بیماری هم غیرقابل پیش‌بینی و هم غیرقابل پیشگیری است.

عوارض کبد چرب در بارداری

کبد چرب بارداری می تواند کشنده باشد. این بیماری می تواند هم برای مادر و هم جنین مشکلات جدی ایجاد کند. مانند:

• نارسایی کبد
• نارسایی کلیه
• مشکلات تنفسی
• عفونت
• خونریزی

تشخیص کبد جرب در بارداری

تشخیص زودهنگام و درمان سریع بسیار مهم است چون کبد چرب در بارداری می‌تواند باعث نارسایی اعضای بدن شود. بهترین روش برای تشخیص دقیق، نمونه ‌برداری از کبد (بیوپسی) است که در آن پزشک زیر میکروسکوپ بافت کبد را بررسی می‌کند. اما این روش همیشه در دوران بارداری مناسب نیست.

معمولاً پزشک با توجه به علائم و سابقه پزشکی می‌تواند AFLP را تشخیص دهد. همچنین، او آزمایش خون درخواست می‌کند تا بررسی کند آیا کبد درست کار می‌کند یا نه. نتایج این آزمایش‌ها می‌تواند به تشخیص کبد چرب کمک کند. مانند:

• افزایش آنزیم‌های کبدی
• مشکلات انعقادی
• افزایش آمونیاک، اسید اوریک و پروتئین در خون
• کاهش قند خون
• علائمی از آسیب به کلیه‌ها

برای تشخیص دقیق‌تر، پزشک ممکن است سونوگرافی یا سی‌تی‌اسکن درخواست کند.

کبد چرب بارداری چگونه درمان می‌شود؟

برای جلوگیری از عوارض جدی، پزشکان معمولاً توصیه می‌کنند که زایمان هرچه سریع‌تر انجام شود. پس از تولد نوزاد و خارج شدن جفت، کبد به تدریج شروع به بهبود می‌کند.

چه انتظاری باید از کبد چرب بارداری داشت؟

کبد چرب بارداری نیاز به زایمان فوری دارد. معمولاً عملکرد کبد ظرف حدود 10 روز پس از زایمان به حالت عادی برمی‌گردد. ممکن است لازم باشد مدتی در بیمارستان بمانید تا آزمایش‌های کبدی شما به محدوده طبیعی برسد.

احتمال اینکه دوباره در بارداری‌های بعدی دچار کبد چرب شوید مشخص نیست. پزشک ممکن است تست ژنتیک درخواست کند تا بررسی کند آیا مشکل متابولیسم چربی‌ها باعث کبد چرب شده است یا خیر. همچنین ممکن است پزشک یک فوق تخصص طب مادر و جنین (پریناتولوژیست) را برای مدیریت بارداری‌های آینده شما توصیه کند.

آیا کبد چرب در بارداری برای جنین خطرناک است؟

به طور کلی هرچه بیماری مادر شدیدتر باشد، اثر آن روی جنین بیشتر است. بعضی از نوزادان ممکن است دچار هیپوگلیسمی غیرکتوزی شوند، وضعیتی که باعث می‌شود بدن نتواند اسیدهای آمینه را به درستی پردازش کند. برخی دیگر ممکن است مشکلاتی مانند بزرگ شدن قلب (کاردیومیوپاتی) یا آسیب عصبی (نوراپاتی) داشته باشند. به طور کلی، خطر برای جنین معمولاً کمتر از خطر برای مادر است.

آیا می توان از کبد چرب بارداری پیشگیری کرد؟

کبد چرب بارداری بیماری نادری است و نمی‌توان آن را پیشگیری یا پیش‌بینی کرد.

چه زمانی به پزشک مراجعه کنم؟

در صورت داشتن هر یک از این علائم، فوراً با پزشک خود تماس بگیرید:

• درد شکم یا لگن که برطرف نمی‌شود
• خستگی شدید یا احساس ناخوشی
• تهوع و استفراغ
• سردردهایی که از بین نمی‌روند.

آیا کبد چرب بارداری با سندرم HELLP متفاوت است؟

سندرم HELLP (مخفف همولیز، بالارفتن آنزیم های کبدی و کاهش تعداد پلاکت خون) یک اختلال دوران بارداری است که شباهت هایی با کبد چرب دارد. تفاوت اصلی این دو بیماری در نتایج آزمایش خون و روند تغییرات آنها دیده می‌شود. در کبد چرب بارداری معمولاً مشکلات انعقاد خون و تغییرات سطح پلاکت‌ها رخ می‌دهد، در HELLP پلاکت‌ها به‌طور پیوسته کاهش می‌یابند.

افرادی که کبد چرب بارداری دارند معمولاً نشانه‌های زیر را هم دارند:

• تغییرات شدید در آزمایش‌های کبدی
• مشکلاتی در قند خون
• علائمی از اختلال کلیوی
• افزایش بیلی‌روبین در آزمایش‌ها
• اسیدوز (افزایش اسید در خون)
• پروتئین در ادرار
• تغییرات در عملکرد مغز، مانند گیجی یا مشکل در تمرکز

آیا کبد چرب در بارداری طبیعی است؟

کبد چرب در افراد غیر باردار بیماری شایع و قابل درمان است. بیشتر افراد مقداری چربی در کبد دارند، اما اگر چربی بیش از حد جمع شود، می‌تواند باعث نارسایی کبد شود. در دوران بارداری، این مشکل بسیار خطرناک‌تر است چون کبد وظیفه حذف سموم از بدن را دارد. اگر کبد شما یا کبد جنین درست کار نکند، مواد مضر وارد جریان خون می‌شوند و برای سلامت مادر و جنین خطرناک هستند.