کاربرد آزمایش هول اگزوم در تشخیص بیماری شارکوت ماری توث (CMT)

بیماری نوروپاتی شارکوت ماری توث چیست؟

نوروپاتی ارثی شاركوت ماری توث (Charcot-Marie-Tooth) به گروهی از اختلالات گفته می شود كه با علائم پلی نوروپاتی حسی و حركتی مزمن تشخيص داده می شوند. اين دسته از بيماريها با نام نوروپاتی حسی و حركتی ارثی (HMSN) نيز شناخته می شوند.

افراد مبتلا به شاركوت ماری توث، نوروپاتی حركتی به تدريج پيشرونده، متقارن، در  بازوها و پاها نشان می دهند، اين علائم معمولا در دهه اول تا سوم شروع می شود و به تدريج منجر به ضعف و آتروفی عضلات در پاها و يا دست ها می گردد. فرد مبتلا به طور معمول دارای ضعف و آتروفی عضلانی ديستال و حتی بدشكلی پا (pes cavus) می باشد. ضعف عضلانی در اين افراد اغلب با از دست دادن خفيف تا متوسط حس همراه است، گرچه اين بيماری در بعضی از منابع، بدون درد توصيف می شود،  اما می تواند با درد هم همراه باشد.

تشخیص بالینی شاركوت ماری توث در یک فرد علامت دار براساس یافته های مشخص نوروپاتی محیطی كه در تاریخچه پزشکی و معاینه فيزيكی فرد مشاهده شده است، انجام می شود. پزشک بر اساس علائم بالینی و نتایج بدست آمده از بررسی های NCV و EMG، نوروپاتی CMT را از دیگر اختلالات مشابه مثل نوروپاتی های ارثی دیگر، میوپاتی دیستال، نوروپاتی حسی ارثی و موارد اکتسابی افتراق می دهد. 

بيش از 80 ژن با الگوی توارث متفاوت در ارتباط با بيماری شاركوت ماری توث شناسايی شده است. شناسايی علت ژنتيكی نوروپاتی ارثی شاركوت ماری توث می تواند در تعیین چگونگی پيشرفت بيماری و انجام مشاوره ژنتيك به اعضای خانواده كمك كننده باشد. برای تشخیص علت ژنتیکی بیماری شارکوت ماری توث، گرفتن تاریخچه مفصل خانوادگی (سه نسل) و استفاده از آزمایش ژنتیکی مولکولی ضروری است.

مستند سازی یافته های مربوط به بستگان می تواند از طریق معاینه مستقیم آن افراد یا بررسی سوابق پزشکی آنها، از جمله نتایج آزمایش ژنتیکی مولکولی و مطالعات EMG و NCV حاصل شود.

افراد مبتلا به شاركوت ماری توث ممکن است به دلایل زیادی سابقه خانوادگی منفی داشته باشند، برای مثال: وجود افراد مبتلا در خانواده با علائم بالینی غیر قابل تشخیص، الگوی توارث اتوزومال مغلوب، بروز واریانت هتروزیگوت بیماریزای جدید de novo در ژن با توارث اتوزومال غالب و یا توارث وابسته به X بیماری می تواند علت منفی شدن سابقه این بیماری در خانواده باشد.

آزمایش ژنتیکی مولکولی تشخیص بیماری شارکوت ماری توث چیست؟

رویکردهای آزمایش ژنتیکی مولکولی می توانند شامل آزمایش ژن هدفمند (آزمایش تک ژنی و یا پانل چند ژنی) و آزمایش جامع ژنومی (توالی یابی اگزوم، هول اگزوم) باشند. آزمایش با هدف قرار دادن ژن را زمانی می توان انجام داد که پزشک بتواند ژن (ها) احتمالی مسبب بیماری را  تشخیص دهد، در حالی که آزمایش ژنومی چنین نیست.

در ارتباط با این بیماری جهش های بسیاری در بیش از 80 ژن شناسایی شده است، جهش در این ژن ها علائم بالینی مشابهی را در افراد مبتلا ایجاد می کند و به همین دلیل تشخیص ژن درگیر بر اساس یافته بالینی بسیار دشوار است.

آزمایشگاه ژنتیک پارس ژنوم انجام آزمایش پانل NGS (توالی یابی هول اگزوم) را برای تشخیص علت ژنتیکی این بیماری توصیه می کند. در این آزمایش با گرفتن نمونه خون از فرد بیمار و انجام آزمایش هول اگزوم بر روی DNA استخراج شده از آن می توان ژن های متعدد مرتبط با بیماری شارکوت ماری توث را مورد بررسی قرار داد.

کیس مورد بررسی در آزمایشگاه ژنتیک پارس ژنوم

بیمار مورد بررسی، دختر 7 ساله ای است با علائم: از دست دادن توانایی راه رفتن، بروز انقباض در دست و پا، یافته های آزمایشگاهی (افزایش CK و LDH) و همچنین مشاهدات بدست آمده از  بررسی CNV و EMG (نوروپاتی محیطی حرکتی-حسی از نوع آکسونال و دمیلینه در اندام های دیستال)، که تشخیص شارکوت ماری توث (CMT) برای او داده شده است.

این کودک روند تکامل نرمالی را طی کرده است و به موقع گردن گرفته، نشسته و راه رفته، ولی به صورت تدریجی توان راه رفتن طبیعی را از دست داده است. پای کودک دچار تغییر شکل شده و قوس کف پا افزایش یافته که به آن pes cavus گفته می شود. این کودک از نظر ذهنی کاملا نرمال است و مشکلی ندارد.

والدین کودک با هم نسبت فامیلی درجه سه (پسر عمه-دختر دایی) دارند، ازدواج خویشاوندی با افزایش ریسک ابتلای فرزندان به بیماریهای ژنتیکی با توارث اتوزومال مغلوب همراه است که در مقالات متعدد به توضیح آن پرداخته ایم.

بنا به درخواست پزشک متخصص مغز و اعصاب کودک، آزمایش توالی یابی هول اگزوم (WES) بر روی نمونه خون کودک انجام شد.

نتیجه آزمایش هول اگزوم، وجود جهش بیماریزا به صورت هموزیگوت در ژن IGMBP2 را نشان داد. جهش در هر دو کپی از این ژن منجر به بروز بیماری شارکوت ماری توث با الگوی توارث اتوزومال مغلوب در این کودک شده است. همچنین والدین این کودک از نظر وجود جهش در ژن IGHMBP2 مورد بررسی قرار گرفتند، هر دو والد برای جهش شناسایی شده در کودک هتروزیگوت (ناقل) بودند.

ریسک ابتلای دیگر اعضاء این خانواده به بیماری CMT:

والدین کودک: هتروزیگوت اجباری (ناقل واریانت بیماریزا) می باشند، افراد هتروزیگوت (ناقل) علائم بالینی را نشان نمی دهند و دارای ریسک ابتلا به این بیماری نمی باشند.

فرزندان دیگر خانواده: اگر علائم بالینی را بروز نمی دهند، دو حالت وجود دارد یا کاملا سالمند و جهش را به ارث نبرده اند و یا مانند والدین خود هتروزیگوت و ناقل جهش می باشند که تنها با انجام آزمایش ژنتیکی قابل تشخیص است.

بارداری بعدی والدین:

  • با احتمال 25% ممکن است جهش را از هر دو والد به ارث ببرد و به بیماری مبتلا شود.
  • 25% احتمال دارد سالم باشد و جهش را به ارث نبرد.
  • 50% هم احتمال دارد جهش را تنها از یکی از والدین به ارث ببرد، علائم بیماری را بروز نده ولی مانند والدین خود ناقل بیماری باشد.

پیشگیری از بروز مجدد بیماری در خانواده:

زمانی که جهش بیماریزای مرتبط با بيماری CMT در خانواده ای تشخیص داده شد، انجام آزمایش تشخیصی دوران بارداری (PND) و یا آزمایش تشخیص قبل از لانه گزینی (PGD) برای بررسی جنین از نظر بیماری شارکوت ماری توث توصیه می شود. با انجام این روش های تشخیصی می توان از تولد نوزاد مبتلا به این بیماری جلوگیری کرد.

برای مطالعه مورد یعدی اینجا کلیک کنید.

برچسب ها
نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

‫2 نظرها

  1. سلام فرزند اینجانب با وضعیت تریگونوسفالی بدنیا آمده است که در ۹ ماهگی جمجمه مورد جراحی قرار گرفت.
    علائمی در فرزند خود میبینم که با علائم سندرم بورینگ اپیتز (خمیدگی آرنج ها ، زانوی ضربدری ) مطابقت دارد
    خواهشمندم برای تعیین نوع سندرم و اختلال ژنتیکی بوجود آمده و عارضه های این نوع بیماری در آینده فرزندم اینجانب را راهنمائی کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن