واریکوسل چیست؟

فهرست مطالب
به تورم رگ ها در کیسه بیضه واریکوسل گفته می شود. واریکوسل با تاثیر بر تعداد، شکل و حرکت اسپرم ها قدرت باروری مردان را کاهش می دهد. با وجود اینکه واریکوسل یکی از دلایل اصلی ناباروری است با تشخیص به موقع قابل درمان است.
واریکوسل چیست؟
واریکوسل یک بیماری شایع است که در اثر تورم رگ های بیضه ایجاد می شود. کیسه ی بیضه پشت آلت تناسلی قرار داشته و حاوی بیضه ها است. واریکوسل شبیه به رگ های واریسی است. در واریس، رگ های پاها متورم شده و دچار تغییر شکل می شوند.
معمولا واریکوسل بدون درد است اما گاهی با درد بیضه همراه است. در برخی مردان، واریکوسل موجب ناباروری می شود.
آیا واریکوسل خطرناک است؟
واریکوسل کشنده نیست اما یکی از علل اصلی ناباروری مردان است.
واریکوسل و باروری مردان
تقریبا 40% از موارد ناباروری در مردان ناشی از واریکوسل است. با این حال، بسیاری از افراد مبتلا به آن از نظر باروری مشکلی ندارند.
ارتباط دقیق واریکوسل و باروری مردان مشخص نیست. به نظر می رسد تورم رگ ها موجب بالا رفتن دمای کیسه بیضه و کاهش تولید اسپرم می شود.
فراوانی واریکوسل
تقریبا 15 تا 20% مردان به واریکوسل مبتلا هستند. واریکوسل بیشتر در سمت چپ کیسه بیضه و به ندرت در سمت راست یا هر دو طرف ایجاد می شود.

علائم واریکوسل
در اکثر موارد واریکوسل علامتی ندارد. اما گاهی همراه است با:
- درد بیضه که اغلب با دراز کشیدن بهتر می شود.
- تورم کیسه بیضه
- کوچک شدن بیضه ها
- ناباروری
- توده درون بیضه
علت واریکوسل
علت واریکوسل مشخص نیست اما بسیاری از متخصصین معتقدند پیچ خوردگی شبکه وریدی درون بیضه منجر به آن می شود. این رگ ها انتقال خون به بیرون بیضه را بر عهده دارند. اختلال در عملکرد آنها موجب جمع شدن خون در کیسه بیضه و تورم رگ ها می شود.
چه کسانی واریکوسل می گیرند؟
هر مردی در هر سنی ممکن است به آن مبتلا شود. متخصصین معتقدند بسیاری از موارد واریکوسل مادرزادی هستند. با این حال، احتمال واریکوسل در نوجوانی بیشتر است. در این افراد ممکن است بیضه ها به اندازه کافی رشد نکنند.
آیا واریکوسل باعث زود انزالی می شود؟
در حال حاضر شواهد قطعی مبنی بر تاثیر واریکوسل بر نغوظ مردان وجود ندارد. برخی مطالعات نشان می دهند افرادی که تحت درمان هستند گاهی دچار زود انزالی می شوند.
دیگر عوارض واریکوسل
واریکوسل شدید ممکن است با مشکلات زیر همراه باشد:
- کاهش تستوسترون (هیپوگنادیسم). تستوتسترون هورمونی است که در بروز صفات مردانه، استحکام عضلات و استخوان ها نقش دارد. کاهش تستوسترون موجب افسردگی، کوچک شدن بیضه ها، کاهش وزن عضلات و کاهش میل جنسی می شود.
- آزواسپرمی یا فقدان اسپرم در مایع منی. آزواسپرمی یکی از علل ناباروری مردان است.
تشخیص واریکوسل
برای تشخیص واریکوسل نیاز به بررسی سابقه ی پزشکی، علائم و معاینه فیزیکی است.
در معاینه پزشک از شما می خواهد بایستید، نفستان را حبس کنید و فشار درون شکم و سینه را با انقباض عضلات تنفسی و شکمی افزایش دهید. به این حالت مانور والسالوا (Valsalva maneuve) گفته می شود. همزمان با بالا بردن فشار شکمی بیضه ها معاینه شده و هر گونه تورم در رگ های خونی قابل لمس است.
در برخی موارد پزشک برای رسیدن به تشخیص قطعی موارد زیر را درخواست می کند:
- سونوگرافی لگن. یک روش غیر تهاجمی و پر کاربرد برای بررسی دقیق عروق بیضه است.
- آنالیز مایع منی. در این آزمایش اسپرم ها از نظر تعداد و کیفیت بررسی می شوند. در مواردی که واریکوسل موجب کاهش قدرت باروری شده است این تست درخواست می شود.
- آزمایش خون. در این آزمایش میزان هورمون محرک فولیکول (FSH) و تستوسترون اندازه گیری می شود.
پس از تشخیص قطعی، گرید واریکوسل تعیین می شود.
گرید واریکوسل
پزشکان از گرید برای درجه بندی واریکوسل استفاده می کنند:
- گرید 0. کوچکترین نوع واریکوسل است که تنها با سونوگرافی قابل تشخیص است.
- گرید 1. به آن نوع خفیف هم گفته می شود. در این حالت واریکوسل تنها با زور زدن بیمار (مانور والسالوا) قابل تشخیص است.
- گرید 2. به آن نوع متوسط هم گفته می شود. در این حالت واریکوسل در حالت ایستاده قابل لمس است.
- گرید 3. به آن نوع شدید هم گفته می شود. در این حالت واریکوسل به راحتی قابل مشاهده و لمس است.
درمان واریکوسل
بر حسب شدت آن درمان متفاوت است. معمولا در گرید پایین پزشکان توصیه به درمان خانگی واریکوسل می کنند:
- از پوشیدن لباس زیر تنگ بپرهیزید.
- یخ. برای تسکین درد واریکوسل می توان از یخ یا کمپرس یخ استفاده کرد. یخ را درون حوله بپیچید و حدود 15 دقیقه روی کیسه بیضه یا کشاله ران قرار دهید.
- داروهای بدون نسخه. داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs) مانند ناپروکسن و ایبوپروفن درد را تسکین می دهند. با این حال، حتما پیش از مصرف دارو با پزشک تان مشورت کنید.

جراحی واریکوسل
در مواردیکه که فرد مبتلا دچار ناباروری باشد توصیه به جراحی واریکوسل (واریکوسلکتومی) می شود.
در این جراحی پزشک متخصص جراحی کلیه و مجاری ادرار رگ های غیر طبیعی را می بندد تا جریان خون به رگ های سالم تغییر مسیر داده شود.
جراحی واریکوسل به سه صورت انجام می شود:
جراحی باز واریکوسل
این نوع جراحی تحت بیهوشی عمومی انجام می شود. در جراحی باز پزشک از شکم یا ران به ناحیه مورد نظر دسترسی پیدا می کند. احساس درد پس از این نوع جراحی طبیعی است و ممکن است پزشک مسکن تجویز کند. همچنین، تا یک ماه پس از آن بیضه ها متورم هستند. کمپرس یخ به کاهش تورم کمک می کند. توصیه می شود پس از جراحی باز از تمرینات استقامتی، بلند کردن و کشیدن وسایل سنگین بپرهیزید.
لاپاروسکوپی واریکوسل
لاپاروسکوپی واریکوسل تحت بیهوشی عمومی انجام شده و حدود 30 تا 40 دقیقه طول می کشد. این نوع جراحی نیاز به بستری نداشته و بیمار همان روز مرخص می شود. در لاپاروسکوپی پزشک برش کوچکی روی شکم ایجاد و به وسیله ابزار ریز جراحی رگ های متورم را برش می دهد.
جراحی میکروسکوپی واریکوسل
در این نوع جراحی پزشک برش کوچکی بر روی کشاله ران ایجاد کرده و سپس با کمک میکروسکوپ و ابزار ریز جراحی رگ های متورم را برش می دهد. این جراحی تحت بیهوشی عمومی انجام شده و حدود 2 تا 3 ساعت طول می کشد.
آمبولیزاسیون واریکوسل
آمبولیزه کردن یک روش درمانی بدون جراحی است. در این روش پزشک از طریق ایجاد برش کوچکی در کشاله ران یک لوله نازک را وارد رگ ها می کند. همزمان با کمک دستگاه سونوگرافی لوله به سمت عروق متورم هدایت می شود. سپس با استفاده از فنرها یا بالون هایی که در داخل لوله باز می شود رگ مورد نظر زخم و بسته می شود. این نوع درمان تحت بی حسی موضعی انجام می شود.




