ژنتیک سندرم ویسکوت آلدریچ

توصیف بالینی بیماری ویسکوت آلدریچ
بیماری ویسکوت آلدریج ( با نام دیگر immunodeficiency 2) یک اختلال ایمنی ژنتیکی با توارث وابسته به X است، با توجه به الگوی توارث این بیماری، اکثرا فرزندان پسر به این بیماری مبتلا می شوند و اغلب علائم بیماری را در دوران نوزادی بروز می دهند. از علائم این بیماری می توان ترومبوسیتوپنی (کاهش تعداد سلول های پلاکت خون) با خونریزی مخاطی نامنظم، پتشیا و پورپورا (خونریزی های پوستی)، اسهال خونی، اگزما و عفونت های مکرر باکتریایی و ویروسی (به ویژه در گوش) را نام برد.
حداقل 40% از افرادی که از عوارض اولیه جان سالم به در می برند، به یک یا چند بیماری خودایمنی از جمله آنمی همولیتیک، پورپورا ترمبوسیتوپنی ایمنی ، آرتریت روماتوئید، واسکولیت (التهاب دیواره عروق خونی)، آسیب ناشی از ایمنی به کلیه ها و کبد دچار می شوند. افراد مبتلا به این اختلال ایمنی، در صورت آلودگی با ویروس اپشتن بار((Epstein-Bar (EBV) ، در معرض خطر ابتلا به لنفوم می باشند.
بیماری ویسکوت آلدریچ اغلب بخشی از یک طیف بیماری با دو بیماری دیگر با نام های ترومبوسیتوپنی وابسته به x و نوتروپنی مادرزادی در نظر گرفته می شود، این بیماریها علائم بالینی و نشانه های هم پوشان دارند. فراوانی این بیماری چیزی حدود 1 تا 10 مورد در یک میلیون نوزاد پسر تخمین زده می شود.
تشخیص بیماری ویسکوت آلدریچ
تشخیص بیماری مرتبط با WAS با مشاهده دو یافته آزمایشگاهی ترومبوسیتوپنی (پلاکت کمتر از 70000 در mm3) و کوچک شدن سایز پلاکت ها به همراه یکی از ویژه های زیر انجام می شود:
اگزما / آلودگی ویروسی یا باکتریایی مکرر / بیماریهای اتوایمیون / بدخیمی / کاهش سطح بیان WASP در نمونه خون تازه / پاسخ ناهنجار به آنتی ژن های پلی ساکارید / یا سطح پایین ایزوهماگلوتینین / سابقه خانوادگی (مادری) مثبت برای بیماریهای مرتبط با WAS
نکته قابل تاکید این است که به علت شباهت این بیماری به دیگر بیماریهای ایمنی و امکان اشتباه در تشخیص، تشخیص قطعی با انجام آزمایش ژنتیک مولکولی امکانپذیر است.
آزمایش ژنتیکی تشخیص سندرم ویسکوت آلدریچ:
آزمایش تک ژنی: آنالیز توالی ژن WAS برای شناسای جهش انجام می شود، برای انجام این کار نیاز به توالی یابی تک تک اگزون های ژن WAS می باشد که بسیار زمان بر و هزینه بر است و تنها ژن WAS مورد بررسی قرار می گیرد.
پانل چند ژنی: در این پانل علاوه بر ژن WAS، دیگر ژن هایی که جهش در آنها می تواند بیماری با علائم مشابه با این سندرم را بدهد نیز مورد بررسی قرار می گیرد. در هر آزمایشگاه این پانل ها ممکن است تعریف جداگانه ای داشته باسد و تعدادی از ژن های مرتبط بررسی شوند.
آزمایش ژنومیک جامع مثل آزمایش هول اگزوم (WES): آزمایش هول اگزوم نیز یکی دیگر از گزینه های انتخاب برای بررسی جهش عامل بیماری ویسکوت آلدریچ است. در مواردی که نتوان با انجام آزمایش تک ژنی و یا پانل چند ژنی، تشخیص بیماری های مرتبط با WAS را تایید کرد، توصیه به انجام آزمایش هول اگزوم (WES) می شود. آزمایش هول اگزوم امکان تشخیص بیماریهایی که علائم بالینی مشابه را نشان می دهند، ایجاد می کند.
مشاوره ژنتیک در بیماری ویسکوت آلدریچ:
بیماریهای مرتبط با WAS توارث وابسته به X دارند. در این موارد اگر مادر ناقل جهش بیماریزا باشد، احتمال انتقال کپی ژن WAS حاوی جهش بیماریزا در هر بارداری 50% می باشد: اگر فرزندان پسر جهش را به ارث ببرند، به بیماری مبتلا خواهند شد، اما فرزندان دختر، در صورت به ارث بردن جهش بیماریزا مانند مادرشان ناقل بیماری خواهند بود. مردان مبتلا جهش بیماریزا را به تمامی فرزندان دختر خود منتقل خواهند کرد، در حالی که هیچ یک از فرزندان پسر آنها جهش را به ارث نخواهند برد. زنان ناقل جهش بیماریزای WAS اغلب فاقد علائم بیماری می باشند و هیچ مارکر بیوشیمیایی و یا ایمنولوژیک از بیماری را ندارند. در صورت شناسایی واریانت بیماریزا در فرد بیمار، امکان انجام آزمایش ناقلی برای افراد در خطر خانواده و آزمایش پیش از تولد (PND) برای بارداریهای با ریسک بالا وجود دارد.
در صورت ابتلای پسر خانواده، ریسک ابتلا برای دیگر اعضای خانواده چگونه است؟
- پدر او جهش بیماریزا را ندارد و بیماری را بروز نخواهد داد.
- اگر در خانواده بیش از دو فرزند پسر مبتلا وجود داشته باشد، مادر خانواده ناقل قطعی جهش بیماریزا خواهد بود و ریسک تکرار بیماری در این خانواده در هر بارداری پسر، 50% می باشد.
- اگر تنها یک فرزند پسر مبتلا در خانواده باشد: جهش بیماریزا می تواند از مادر ناقل به ارث رسیده باشد و یا ممکن است در طی روند تخمک زایی ایجاد شده و جدید (de novo) باشد. حدود یک سوم از موارد مبتلا به سندرم ویسکوت آلدریچ در اثر جهش جدید ایجاد می شود، به بیانی دیگر مادری که دارای یک فرزند مبتلا است و سابقه خانوادگی این بیماری را ندارد، دو سوم احتمال دارد که ناقل جهش بیماریزا باشد.
با انجام مشاوره ژنتیک بموقع و تشخیص علت بیماری می توان از تولد فرزند مبتلای بعدی جلوگیری کرد.




