بیماری اوتیسم چیست؟

اوتیسم تفاوتی در نحوه عملکرد مغز کودک است که باعث می‌شود او به شیوه‌ای متفاوت با دیگران ارتباط برقرار کند، رفتارهای خاصی داشته باشد و دنیا را به شکل منحصربه‌فردی تجربه کند. برخی از نشانه‌های اولیه اوتیسم شامل ارتباط چشمی محدود، استفاده کمتر از زبان بدن و انجام حرکات یا تکرار کلمات و عبارات به صورت مداوم است. درمان‌های رفتاری و سایر خدمات حمایتی می‌توانند به کودکان و بزرگسالان مبتلا به اوتیسم کمک کنند تا توانایی‌های خود را بهتر شکوفا کنند و چالش‌های روزمره را مدیریت کنند.

اوتیسم چیست؟

اوتیسم یا اختلال طیف اوتیسم (Autism Spectrum Disorder – ASD) نوعی اختلال عصبی-رشدی است که بر رفتار، علایق، تعاملات اجتماعی و شیوه برقراری ارتباط فرد تأثیر می‌گذارد. این اختلال در گروه بیماری‌های عصبی-رشدی قرار می‌گیرد؛ یعنی شرایطی که بر عملکرد مغز اثر می‌گذارند و معمولاً در سال‌های ابتدایی زندگی یعنی معمولا قبل یا اندکی پس از شروع مدرسه قابل تشخیص هستند. بر اساس آمارها، حدود یک نفر از هر ۳۱ کودک در ایالات متحده به اختلال طیف اوتیسم مبتلا است.

در گذشته، پزشکان برای توصیف اختلالات مختلف مرتبط با اوتیسم از اصطلاحات متفاوتی استفاده می‌کردند، از جمله:

  • اختلال اوتیستیک (Autistic Disorder)
  • سندرم آسپرگر (Asperger’s Disorder)
  • اختلال نافذ رشد نامشخص (PDD-NOS)
  • اختلال فروپاشی دوران کودکی (Childhood Disintegrative Disorder)

امروزه این اصطلاحات دیگر به ‌طور رسمی استفاده نمی‌شوند. متخصصان معتقدند اوتیسم یک طیف است و افراد مبتلا به آن در گروه افراد نورودایورجنت یا دارای تنوع عصبی قرار می‌گیرند. این افراد ویژگی‌های شخصیتی، توانایی‌ها و چالش‌های متفاوتی دارند و میزان حمایت مورد نیاز آن‌ها نیز با یکدیگر فرق می‌کند. به همین دلیل، امروزه تشخیص با عنوان اختلال طیف اوتیسم انجام می‌شود و نیازها و ویژگی‌های هر فرد به‌صورت جداگانه مورد ارزیابی قرار می‌گیرد. نکته مهم این است که اوتیسم یک بیماری نیست که بتوان آن را درمان کرد و همچنین یک اختلال روانی محسوب نمی‌شود.

علائم و نشانه‌های اوتیسم

 

مشکلات در ارتباطات و تعاملات اجتماعی

این ویژگی‌ها بر نحوه برقراری ارتباط کودک با دیگران تأثیر می‌گذارند.

نشانه‌های اوتیسم در کودکان خردسال

ممکن است کودک:

  • به اشیایی که به آن‌ها اشاره می‌کنید نگاه نکند.
  • هنگام صدا زدن نامش واکنش نشان ندهد.
  • به بازی‌های تعاملی مانند دالی‌بازی علاقه کمی داشته باشد.
  • برای نشان دادن چیزهایی که کشف کرده به سراغ والدین نرود.
  • از ارتباط چشمی اجتناب کند.
  • از دست والدین به عنوان ابزاری برای برداشتن اشیای مورد نیاز خود استفاده کند.
  • ترجیح دهد به‌تنهایی بازی کند.

نشانه‌های اوتیسم در کودکان بزرگ‌تر

ممکن است کودک:

  • تنها درباره موضوعات محدودی صحبت کند.
  • مکالمات یک‌طرفه داشته باشد.
  • علاقه‌ای به شروع گفتگو نشان ندهد.
  • در بیان احساسات یا درک احساسات دیگران مشکل داشته باشد.
  • در استفاده یا درک زبان بدن دچار مشکل باشد.
  • با لحنی یکنواخت یا آهنگین صحبت کند.
  • نشانه‌های اجتماعی را به‌خوبی تشخیص ندهد.

نشانه‌های اوتیسم در نوجوانان

ممکن است نوجوان:

  • کنایه و منظور غیرمستقیم دیگران را درک نکند.
  • کمتر آغازکننده ارتباطات اجتماعی باشد.
  • ارتباط چشمی محدودی برقرار کند.
  • در هماهنگ کردن گفتار و زبان بدن مشکل داشته باشد.
  • در دوست شدن با همسالان دچار مشکل شود.
  • دیدگاه دیگران را به‌سختی درک کند.
  • برخی قواعد اجتماعی مانند رعایت حریم شخصی را متوجه نشود.
  • در جمع، فردی گوشه‌گیر یا بی‌علاقه به تعامل به نظر برسد.

رفتارها، علایق و فعالیت‌های تکراری

این ویژگی‌ها بر نحوه رفتار کودک تأثیر می‌گذارند.

نشانه‌های اوتیسم در کودکان خردسال

ممکن است کودک:

  • کلمات یا جملات خاصی را بارها تکرار کند.
  • حرکات تکراری مانند تکان دادن دست‌ها، تاب دادن بدن یا چرخیدن انجام دهد.
  • با بخشی از اسباب‌بازی‌ها به شکل تکراری بازی کند.
  • با تغییر در برنامه روزانه به شدت ناراحت شود.
  • اشیا را به ترتیب خاصی بچیند و اجازه تغییر آن را ندهد.
  • به اشیای غیرمعمول مانند قاشق چوبی یا پنکه علاقه زیادی نشان دهد.

نشانه‌های اوتیسم در کودکان بزرگ‌تر و نوجوانان

ممکن است کودک یا نوجوان:

  • جملات فیلم‌ها، کتاب‌ها یا برنامه‌های تلویزیونی را تکرار کند.
  • در تغییر فعالیت‌ها و جابه‌جایی بین کارها مشکل داشته باشد.
  • به روتین‌ها و الگوهای رفتاری ثابت وابستگی زیادی داشته باشد.
  • علایق بسیار شدید و متمرکزی نسبت به موضوعات خاص داشته باشد.

باید توجه داشت که بسیاری از کودکان ممکن است در دوره‌هایی از رشد برخی از این رفتارها را نشان دهند. اما در اوتیسم، این ویژگی‌ها ماندگار هستند و می‌توانند بر زندگی روزمره، تحصیل یا روابط اجتماعی تأثیر بگذارند.

علت اوتیسم چیست؟

متخصصان هنوز علت دقیق اوتیسم را شناسایی نکرده‌اند. به نظر می‌رسد ترکیبی از عوامل ژنتیکی و برخی عوامل مرتبط با دوران بارداری، زایمان و تولد در بروز آن نقش داشته باشند.

برخی عوامل مرتبط با افزایش احتمال اوتیسم عبارت‌اند از:

  • بارداری در سن بالاتر از ۳۵ سال
  • فاصله کمتر از ۱۲ ماه بین دو بارداری
  • ابتلا به دیابت بارداری
  • خونریزی در دوران بارداری
  • مصرف برخی داروها مانند والپروات در دوران بارداری
  • محدودیت رشد جنین در رحم(IUGR)
  • کاهش اکسیژن‌رسانی به جنین در دوران بارداری یا هنگام زایمان
  • تولد زودرس

آیا  اوتیسم ژنتیکی است؟

ژنتیک نقش مهمی در بروز اوتیسم دارد. با این حال، هیچ ژن واحدی که به تنهایی مسئول اوتیسم باشد شناسایی نشده است. پژوهش‌ها نشان می‌دهند که تغییرات متعدد در ژن‌های مختلف می‌توانند در ایجاد این اختلال نقش داشته باشند. این تغییرات ممکن است از والدین به ارث برسند یا برای نخستین بار در کودک ایجاد شوند.

تشخیص اوتیسم

تشخیص اوتیسم معمولاً طی چند مرحله انجام می‌شود و اغلب از معاینات دوره‌ای کودک آغاز می‌شود. آکادمی اطفال آمریکا توصیه می‌کند کودکان در ۱۸ و ۲۴ ماهگی از نظر علائم اوتیسم بررسی شوند. در این ارزیابی‌ها، پزشک درباره رفتار کودک، نحوه ارتباط، تعاملات اجتماعی و بیان احساسات او سؤال می‌کند. در صورت مشاهده علائم مشکوک، کودک برای بررسی‌های تخصصی‌تر به متخصص رشد و تکامل یا سایر متخصصان مرتبط ارجاع داده می‌شود.

معیارهای تشخیص اوتیسم

برای تشخیص اختلال طیف اوتیسم، کودک باید در هر سه مورد  زیر با چالش مواجه باشد:

  • تعاملات اجتماعی و عاطفی
  • ارتباطات غیرکلامی مانند ارتباط چشمی و زبان بدن
  • ایجاد و حفظ روابط اجتماعی

همچنین باید حداقل دو مورد از ویژگی‌های زیر وجود داشته باشد:

  • حرکات، گفتار یا رفتارهای تکراری
  • وابستگی شدید به روتین‌ها
  • علایق بسیار شدید یا غیرمعمول
  • حساسیت بیش از حد یا کمتر از حد معمول به محرک‌های حسی

 

آیا آزمایش خاصی برای تشخیص اوتیسم وجود دارد؟

خیر. در حال حاضر هیچ آزمایش خون یا ادراری برای تشخیص اوتیسم وجود ندارد. البته ممکن است پزشک برای بررسی برخی تغییرات ژنتیکی، آزمایش‌های ژنتیکی درخواست کند. این آزمایش‌ها به تشخیص علت احتمالی مشکلات مغزی کمک می‌کنند، اما به تنهایی برای تشخیص اوتیسم کافی نیستند.

یکی از ابزارهای استاندارد تشخیص، آزمون ADOS است که به متخصصان کمک می‌کند ویژگی‌های مرتبط با اوتیسم را از طریق مشاهده و تعامل با کودک ارزیابی کنند. آزمون ADOS مجموعه‌ای از فعالیت‌ها و پرسش‌های استاندارد است که به متخصصان کمک می‌کند هنگام مشاهده یا تعامل با کودک، ویژگی‌های مرتبط با اوتیسم را شناسایی و ارزیابی کنند. تست ADOS و ابزارهای مشابه برای استفاده توسط متخصصان در محیط‌های بالینی طراحی شده‌اند و تفسیر نتایج آن‌ها باید توسط افراد آموزش‌دیده انجام شود

درمان اوتیسم

روش‌های مختلفی برای کمک به کودکان مبتلا به اوتیسم وجود دارد. درمان‌هایی مانند رفتاردرمانی، گفتاردرمانی و آموزش مهارت‌های اجتماعی می‌توانند به کودک کمک کنند توانایی‌های خود را تقویت کرده و چالش‌های روزمره را بهتر مدیریت کند. هرچه این حمایت‌ها زودتر آغاز شوند، به خصوص قبل از سه سالگی، تأثیر بیشتری بر رشد کودک خواهند داشت.

برخی از کودکان مبتلا به اوتیسم، علاوه بر این اختلال، با مشکلات پزشکی یا رشدی دیگری نیز روبه‌رو هستند که ممکن است به درمان یا حمایت تخصصی نیاز داشته باشند. اختلال نقص توجه و بیش‌فعالی (ADHD)، اضطراب، مشکلات گوارشی، ناتوانی ذهنی و اختلال وسواس فکری-عملی (OCD) از جمله شایع‌ترین شرایطی هستند که می‌توانند همزمان با اوتیسم دیده شوند. پزشکان و متخصصان برای مدیریت این مشکلات از روش‌هایی مانند درمان شناختی-رفتاری، داروها و خدمات حمایتی و آموزشی استفاده می‌کنند.

تفاوت اوتیسم و اختلال فروپاشی دوران کودکی چیست؟

اختلال فروپاشی دوران کودکی (Childhood Disintegrative Disorder) یکی از اصطلاحاتی بود که در گذشته برای توصیف نوعی اختلال مشابه اوتیسم به کار می‌رفت. در این وضعیت، کودک پس از یک دوره رشد طبیعی، معمولاً بعد از سه سالگی، بخشی از مهارت‌های آموخته‌شده خود را از دست می‌داد. امروزه این تشخیص دیگر به‌صورت جداگانه استفاده نمی‌شود و کودکانی که چنین ویژگی‌هایی دارند در گروه اختلال طیف اوتیسم طبقه‌بندی می‌شوند.

متادسکریپشن: اوتیسم (ASD) نوعی اختلال عصبی-رشدی است که بر مهارت‌های اجتماعی، ارتباطات کلامی و غیرکلامی و رفتارهای فرد تأثیر می‌گذارد و علائم آن در افراد مختلف متفاوت است.

نوشته های مشابه

یک دیدگاه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا