داروهای شیمی درمانی

فهرست مطالب

داروهای شیمی درمانی سلول های سرطانی را از بین می برند. انواعی از داروهای شیمی درمانی وجود دارد که با مکانیسم های مختلفی عمل می کنند. با این حال، همه ی آنها سلول هایی را که به سرعت رشد می کنند مانند سلول های سرطانی را می کشند. از آنجائیکه شیمی درمانی سایر سلول های بدن که رشد و تقسیم پرسرعتی دارند مانند پوست و دستگاه گوارش را نیز از بین می برد با عوارض جانبی همراه است.

داروی شیمی درمانی چیست؟

داروهای شیمی درمانی، داروهایی هستند که در حین شیمی درمانی یا کموتراپی استفاده می شوند. شیمی درمانی یکی از موثرترین و شایع ترین درمان های موجود برای سرطان ها است. این داروها سلول هایی که سریع رشد می کنند مانند سلول های سرطانی را تخریب و مانع از تکثیر آنها می شوند.

سلول ها شامل سلول های سرطانی و سلول های سالم هستند که در پروسه ای به نام سیکل سلولی تقسیم می شوند. در این سیکل، هر سلول محتوای ژنتیکی (DNA) خود را کپی می کند و برای ایجاد سلول های جدید تقسیم می شود. سلول های سالم تنها در شرایطی که نیاز است تکثیر می شوند و زمانی که دیگر به آنها نیازی نیست از بین می روند (آپوپتوز). اما سلول های سرطانی نمی میرند. در عوض، به صورت کنترل نشده تکثیر و تومورهایی را به وجود می آورند که به بافت های سالم آسیب می رسانند.

داروهای شیمی درمانی با مداخله در سیکل سلولی، سلول های سرطانی را از بین می برند. انواع مختلف این داروها با روش های متفاوت در این سیکل تداخل ایجاد می کنند.

داروهای شیمی درمانی برای چه بیماری هایی هستند؟

این داروها عمدتا برای درمان سرطان استفاده می شوند. متخصص سرطان یا انکلوژیست معمولا شیمی درمانی را همراه با سایر درمان ها مانند جراحی، رادیوتراپی، ایمونوتراپی یا درمان هدفمند تجویز می کند.

گاهی داروهای شیمی درمانی برای درمان سایر بیماری ها نیز استفاده می شوند. مانند:

  • بیماری های خودایمن: در بیماری های خودایمن، سلول های سیستم ایمنی به سلول های سالم حمله می کنند و آنها را از بین می برند. با مهار تکثیر سلول ها، شیمی درمانی سرعت آسیب سلول های ایمنی به بدن را کمتر می کند.
  • بیماری های خونی: بیماری های خونی اختلالاتی هستند که موجب تولید سلول های غیرطبیعی در مغزاستخوان می شوند. در برخی از بیماری های خونی نیاز به پیوند سلول های بنیادی برای جایگزین کردن سلول های سالم با سلول های غیر طبیعی است. معمولا برای از بین بردن سلول های معیوب و آماده کردن فضا برای سلول های سالم، قبل از پیوند شیمی درمانی انجام می شود.

چقدر داروهای شیمی درمانی شایع هستند؟

شیمی درمانی، جراحی و پرتو درمانی شایع ترین درمان ها برای سرطان هستند. بر اساس گزارش مرکز پیشگیری و کنترل بیماری ها (CDC) سالانه حدود 650000 نفر از مبتلایان به سرطان در آمریکا تحت شیمی درمانی قرار می گیرند.

انواع داروهای شیمی درمانی

انواع داروهای شیمی درمانی

داروهای شیمی درمانی بر اساس مواد سازنده و مکانیسم عملکردشان تقسیم بندی می شوند. برخی از آنها در مرحله ی خاصی از سیکل سلولی تاثیرگذار هستند، در حالیکه برخی دیگر سلول های سرطانی را در تمام مراحل سیکل سلولی از بین می برند.

انکولوژیست شما در مورد بهترین زمان تجویز و مناسب ترین دوز آن بر اساس شرایط شما تصمیم گیری می کند.

ممکن است یک نوع دارو یا ترکیبی از داروها تجویز شود. استفاده از بیش از یک دارو احتمال تاثیرگذاری را بیشتر می کند زیرا هر دارو به شکل متفاوتی سلول های سرطانی را مورد هدف قرار می دهد. همچنین استفاده از داروهای ترکیبی احتمال مقاومت به داروی خاصی را کمتر می کند.

داروهای آلکیله کننده (مانند نیتروزاوره)

داروهای آلکیله کننده با آسیب به DNA مانع از تکثیر سلول های سرطانی می شوند. یکی از انواع شناخته شده آنها نیتروزاوره است که برخلاف سایر آلکیله کننده ها، وارد مغز می شود و در آنجا سلول های سرطانی را از بین می برد. نیتروزاوره در درمان تومورهای مغزی استفاده می شود.

برخی از داروهای آلکیله کننده:

  • آلترتامین.
  • بنداموستین.
  • بوسولفان.
  • کربوپلاتین.
  • کلرامبوسیل.
  • سیس پلاتین.
  • سیکلوفسفامید.
  • داکاربازین.
  • ایفوسفامید.
  • مکلورتامین.
  • ملفالان.
  • اگزالیپلاتین.
  • پروکاربازین.
  • تموزولوماید.
  • تیوتپا.
  • ترابکتدین.

برخی از نیتروزاوره ها:

  • کارموستین.
  • لوموستین.
  • استرپتوزوسین.

آنتی متابولیت ها

آنتی متابولیت ها از تکثیر DNA و ایجاد سلول های جدید جلوگیری می کنند.

برخی از آنتی متابولیت ها:

  • 5- فلوئورواوراسیل (5FU).
  • 6- مرکاپتوپورین.
  • آزاسیتیدین.
  • کاپسیتابین.
  • کلادریبین.
  • کلوفارابین.
  • سیتارابین.
  • دسیتابین.
  • فلوکسوریدین.
  • فلودارابین.
  • جمسیتابین.
  • هیدروکسی اوره.
  • متوترکسات.
  • نلارابین.
  • پمترکسد.
  • پنتواستاتین.
  • رلاترکسات.
  • تیوگوانین.
  • داروی ترکیبی تری فلوریدین و تیپیراسیل.

مهارکننده های توپوایزومراز

با مهار آنزیمی به نام توپوایزومراز مانع از تکثیر DNA می شوند. مهار این آنزیم از تکثیر سلول های سرطانی جلوگیری می کند و به DNA سلول آسیب می رساند.

برخی از مهارکننده های توپوایزومرازها:

  • اتوپوزید.
  • ایرینوتکان.
  • لیپوزومال ایرینوتکان.
  • میتوکسانترون.
  • تنیپوزید.
  • توپوتکان.

مهارکننده های میتوتیک (آلکالوئیدهای گیاهی).

مهارکننده های میتوتیک که به آنها آلکالوئیدهای گیاهی نیز گفته می شود از همان موادی ساخته شده اند که گیاهان برای محافظت در برابر شکارچیان استفاده می کنند. این داروها با تداخل در توانایی سلول سرطانی برای تقسیم و ساخت سلول‌های جدید، فرآیندی به نام میتوز، عمل می‌کنند.

برخی از مهارکننده های میتوتیک:

  • دوستاکسل.
  • ناب-پاکلیتاکسل.
  • پاکلی تاکسل
  • وین بلاستین.
  • وین کریستین.
  • وین کریستین لیپوزومال.
  • وینورلبین.

آنتی بیوتیک های ضد تومور (مانند آنتراسایکلین ها)

آنتی بیوتیک های ضد تومور مانع از تکثیر DNA درون سلول های سرطانی می شوند. گاهی، به DNA سلول آسیب می زنند. آنتراسایکلین ها نوع خاصی از آنتی بیوتیک های ضد توموری هستند.

برخی از آنتراسایکلین ها:

  • دانوروبیسین.
  • دوکسوروبیسین.
  • دوکسوروبیسین لیپوزومال.
  • اپی روبیسین.
  • ایداروبیسین.
  • میتوکسانترون.
  • والروبیسین.

سایر آنتی بیوتیک های ضد تومور:

  • بلئومایسین.
  • داکتینومایسین.
  • میتومایسین-C.

سایر داروهای شیمی درمانی

همه ی داروهای شیمی درمانی در گروه های اصلی قرار نمی گیرند. سایر داروهای شایع شیمی درمانی:

  • آل‐ترانس رتینوئیک اسید (ATRA).
  • تری اکسید آرسنیک.
  • آسپاراژیناز.
  • اریبولین.
  • ایکسابپیلون.
  • میتوتان.
  • اوماستاکسین.
  • پگاسپارگاز.
  • پروکاربازین.
  • رومیدپسین.
  • ورینوستات.

کورتیکواستروئیدها

کورتیکواستروئیدها به طور کلی جزء داروهای شیمی درمانی محسوب نمی شوند. پزشکان برای انواعی از بیماری ها آنها را تجویز می کنند. اما هنوز، در بسیاری از موارد به همراه داروهای شیمی درمانی برای کنترل عوارض جانبی تجویز می شوند. این داروها می توانند رشد و تکثیر سلول های سرطانی را مهار کنند.

برخی از کورتیکواستروئیدهایی که همراه با شیمی درمانی تجویز می شوند:

  • دگزامتازون.
  • هیدروکورتیزون.
  • متیل پردنیزولون.
  • پردنیزولون.
  • پردنیزون.

درمان سرطان

بهترین داروی شیمی درمانی کدام است؟

بهترین داروی شیمی درمانی، دارویی است که ثابت شده است برای آن نوع سرطانی بیشترین تاثیر را دارد. در برخی موارد، بهترین داروی شیمی درمانی یک داروی تنها نیست و ترکیبی از داروها است. در سایر موارد، بهترین داروهای شیمی درمانی دارویی است که همراه با سایر درمان ها مانند جراحی یا پرتودرمانی موثر است.

رایج ترین داروی شیمی درمانی کدام است؟

رایج ترین داروهای شیمی درمانی آلکیله کننده ها هستند. آنها اولین داروهای شیمی درمانی بودند. با این حال، گاهی سایر داروهای شیمی درمانی یا داروهای ترکیبی بر حسب نوع سرطان و میزان پیشرفت آن تجویز می شوند.

مزایای شیمی درمانی چیست؟

داروهای شیمی درمانی تاثیر قابل توجهی در روند بهبود این بیماران داشته اند. امروزه سرطان هایی که روزی کشنده بودند قابل درمان هستند. بسیاری از مردم به لطف داروهای شیمی درمانی زندگی طولانی تری دارند. بر اساس نوع سرطان، شیمی درمانی می تواند:

  • بدن شما را از شر سرطان خلاص کند.
  • مانع از پخش شدن سرطان و در نتیجه عمر طولانی تر و احساس بهتر شود.
  • علائم را تسکین می دهد تا زندگی طولانی تری حتی با یک بیماری مزمن داشته باشید.

عوارض داروهای شیمی درمانی چیست؟

داروهای شیمی درمانی سلول هایی را که با سرعت تقسیم و تکثیر می شوند مورد هدف قرار می دهند. این یعنی حتی به سایر سلول های غیر سرطانی که رشد زیادی دارند هم آسیب می رسانند. سلول‌های پوست، فولیکول‌های مو، دهان و دستگاه گوارش و سلول‌های خون‌ساز در مغز استخوان، همگی سلول‌هایی هستند که به سرعت رشد می‌کنند و داروهای شیمی‌درمانی می‌توانند به آنها آسیب برسانند. این آسیب می تواند موجب عوارض زیر شود:

  • خستگی.
  • اسهال.
  • یبوست.
  • ریزش مو.
  • زخم های دهان.
  • بی اشتهایی.
  • تهوع و استفراغ.

داروهای شیمی درمانی همچنین می توانند تعداد سلول های خونی را کاهش دهند و احتمال کم خونی و نوتروپنی را بیشتر کنند. نوتروپنی مبارزه با عفونت ها را برای سیستم ایمنی بدن سخت تر می کند. خطر بروز عوارض جانبی بر حسب نوع داروی شیمی درمانی متفاوت است.

 

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا