تست Fish

فهرست مطالب

• تست Fish چیست؟
• کاربرد تست Fish
• تکنیک Fish چگونه است؟
• چه نوع تغییراتی با روش Fish بررسی می شوند؟
• آمادگی پیش از انجام تست Fish
• مراحل تست Fish
• تفسیر نتایج تست Fish
• مثبت شدن تست Fish
• آماده شدن جواب تست Fish چقدر طول می کشد؟

Fish تکنیکی است که در برخی از تست های ژنتیکی کاربرد دارد. در این روش DNA با مواد فلورسنت نشانه گذاری شده و نواحی مورد نظر زیر میکروسکوپ بررسی می شود. تست فیش در تشخیص اختلالات کروموزومی و جهش های ژنی در سرطان استفاده می شود.

تست Fish چیست؟

Fish روشی برای تشخیص بیماری های ناشی از اختلالات کروموزومی است. همچنین، این روش برای شناسایی تغییرات ژنی که به درمان سرطان کمک می کنند به کار می رود. در روش Fish از پروتئین ها یا برچسب های شیمیایی برای رنگ آمیزی بخش هایی از کروموزوم ها یا ژن ها استفاده می شود. این نواحی در زیر میکروسکوپ به صورت نورهای رنگی ظاهر می شوند.

ژن ها حاوی اطلاعاتی در غالب DNA هستند. DNA شبیه به دفترچه ی راهنما برای سلول های بدن ما است. ژن ها بر روی ساختارهای نخ مانندی به نام کروموزوم قرار گرفته اند. اگر چیزی در کتابچه ی راهنما حذف، تکرار یا جا به جا شود میتواند دستورالعمل های اشتباهی به سلول ها بدهد ومنجر به بیماری هایی مانند سرطان شود.  

کاربرد تست Fish

این روش در بررسی موارد زیر کاربرد دارد:

• بررسی جهش های ژنی به منظور تشخیص یا تعیین نوع درمان در سرطان.
• تشخیص اختلالات کروموزومی پیش یا پس از تولد.
• تشخیص اختلالات کروموزومی جنین در آزمایش ژنتیک پیش از لانه گزینی (PGD) در روش لقاح آزمایشگاهی (IVF).

تکنیک Fish چگونه است؟

اگر DNA را یک کتابچه ی راهنما در نظر بگیریم، فیش شبیه به رنگی کردن بخش های مهم آن با ماژیک است. در این روش، رنگ آمیزی رشته های DNA با برچسب های فلورسانتی به نام پروب انجام می شود. پروب ها به گونه ای طراحی می شوند که مکمل ناحیه مورد نظر در DNA باشند.

در تست فیش ابتدا پروب ها با نمونه DNA مورد مطالعه که از بافت یا مایعات بدن استخراج شده است ترکیب می شوند. در صورتیکه پروب توالی مکمل خود را شناسایی کند به آن متصل شده و موجب رنگی شدن آن قطعه از DNA زیر میکروسکوپ می شود.

چه نوع تغییراتی با روش Fish بررسی می شوند؟

تست فیش برای بررسی جهش های ژنی مرتبط با سرطان ها و بیماری های شناخته شده کاربرد دارد. همچنین، گاهی برای تایید نتایج کاریوتایپ به کار می رود. Fish قادر به تشخیص موارد زیر است:

• تکثیر یا مضاعف شدگی. به معنای افزایش تعداد کپی کروموزومی یا تعداد نسخه یک ژن بیش از حد نرمال است.
• جا به جایی یا ترانس لوکاسیون. در این حالت قسمتی از یک ژن یا کروموزوم جا به جا می شود. برای شناسایی ترانس لوکاسیون از دو پروب با رنگ های متفاوت استفاده می شود. در حالت نرمال، دو پروب در کنار یکدیگر قرار می گیرند. اما اگر جا به جایی اتفاق افتاده باشد رنگ ها از یکدیگر جدا می شوند.
• حذف شدگی. همانند ترانس لوکاسیون، برای شناسایی حذف شدگی ها بیش از یک پروب استفاده می شود. در این حالت، برخی پروب ها ممکن است به بخشی از DNA در نمونه بچسبند و برخی دیگر در جایی که باید نچسبند. اگر پروب به توالی هدف متصل نشود، آن ناحیه حذف شده است.

تست Fish به تشخیص بیماری های زیر کمک می کند:

• لنفوم.
• لوسمی میلوئید حاد، لوسمی میلوئید مزمن و سایر انواع لوسمی.
• مولتیپل میلوما.
• سرطان مثانه.
• گلیوما.
• مزوتلیوما.
• تکثیر ژن HER2 (در سرطان پستان، معده و ریه).
• تکثیر ژن MET (در سرطان ریه، معده و مری).
• تکثیر MYCN در نوروبلاستوما.
• ادغام/ جابه جایی ژن های ALK، RET و ROS1 در سرطان ریه سلول های غیر کوچک.

آمادگی پیش از انجام تست Fish

معمولا این تست بر روی مایعات بدن یا بافت انجام می شود. آمادگی پیش از انجام تست بر اساس نوع نمونه مورد نیاز متفاوت است:

• در تشخیص پیش از تولد آمنیوسنتز انجام می شود.
• در غربالگری/ تشخیص ژنتیکی پیش از لانه گزینی (PGD/ PGS) تعداد کمی از سلول های امبریو پیش از لانه گزینی جداسازی و بررسی می شوند.
• در صورتیکه پزشک مشکوک به یک بیماری ناشی از اختلالات کروموزومی یا جهش ژنی باشد، تست فیش بر روی نمونه خون انجام می شود.
• در تشخیص سرطان یا جهش ژنی در سلول های سرطانی، آزمایش بر روی نمونه تومور یا بیوپسی مغز استخوان انجام می شود.
• برای تشخیص یا کنترل سرطان مثانه تست فیش بر روی نمونه ادرار انجام می شود.

به طور کلی تنها موردی که نیاز به آمادگی پیش از انجام تست دارد بیوپسی است. زیرا بسیاری از موارد بیوپسی تحت بیهوشی انجام می شوند و باید طبق دستورالعمل پزشک برای نمونه برداری آماده شوید.

مراحل تست Fish

• طراحی پروب. این مرحله شامل انتخاب بخش هایی از DNA است که با توالی مورد نظر مطابقت دارند. سپس، برش‌های کوچکی در DNA ایجاد می‌کنند و برچسب‌های فلورسنت اضافه می‌کنند.
• دناتوره کردن پروب و DNA هدف. در این مرحله دو رشته ی پروب و DNA ازیکدیگر جدا می شوند.
• هیبریداسیون. در این مرحله پروب به قسمت هایی از DNA که مکمل آن هستند متصل می شود.
• مشاهده نتایج. در این مرحله با استفاده از میکروسکوپ فلورسانت نواحی نشان دار شده قابل مشاهده هستند.

تفسیر نتایج تست Fish

تفسیر نتایج تست فیش بر حسب نوع آن متفاوت است. نتیجه مثبت به معنای وجود یک اختلال کروموزومی یا ژنی در سلول های مورد مطالعه است.  

مثبت شدن تست Fish

در صورتیکه نتیجه تست مثبت شود، پزشک در تفسیر آن و گزینه های درمانی شما را راهنمائی میکند. اگر هدف از انجام تست بررسی یک جهش ژنی در سرطان بوده است، ممکن است پروسه ی درمان تغییر کند.

آماده شدن جواب تست Fish چقدر طول می کشد؟

معمولا آماده شدن جواب فیش بین 1 تا 4 هفته زمان می برد.