استخوان بینی جنین(NB) در سونوگرافی چیست؟ علت دیده نشدن و ارتباط آن با سندرم داون

• NBچیست؟
• اندازه نرمال NB (استخوان بینی جنین) چقدر است؟
• اندازه نرمال NB در هفته ۱۲ بارداری
• اندازه نرمال NB در هفته ۱۸ بارداری
• NB هیپوپلاستیک چیست؟
• دیده نشدن NBدر سونوگرافی NT به چه معناست؟
• آیا دیده نشدن NB نشانه سندرم داون است؟
• کوتاه بودن NB در سونوگرافی هفته ۱۸ نشانه چیست؟
• آیا ممکن است NB در سونوگرافی‌های بعدی دیده شود؟
• اگر NB در سونوگرافی دیده نشود، چه باید کرد؟
• آیا ممکن است در بارداری بعدی هم NB دیده نشود؟

 

بررسی استخوان بینی جنین (Nasal Bone یا NB) از بخش‌های مهم سونوگرافی سه‌ماهه اول بارداری است. دیده نشدن استخوان بینی در این سونوگرافی ممکن است باعث نگرانی مادران شود، زیرا این یافته می‌تواند با افزایش احتمال برخی اختلالات کروموزومی، از جمله سندرم داون، همراه باشد.

بااین‌حال، دیده نشدن استخوان بینی همیشه به معنی وجود مشکل در جنین نیست. گاهی استخوان بینی هنوز به‌اندازه کافی رشد نکرده و ممکن است در سونوگرافی‌های بعدی دیده شود. در چنین شرایطی، پزشک با توجه به سایر نتایج غربالگری تصمیم می‌گیرد که آیا بررسی‌های بیشتری لازم است یا خیر.

NBچیست؟

استخوان بینی جنین (Nasal Bone یا NB) استخوان کوچکی است که در قسمت بالایی بینی قرار دارد و به شکل‌گیری ساختار بینی کمک می‌کند. این استخوان در دوران بارداری به‌تدریج رشد می‌کند و معمولاً می‌توان آن را در سونوگرافی سه‌ماهه اول مشاهده کرد.

پزشک هنگام سونوگرافی بررسی می‌کند که آیا استخوان بینی جنین دیده می‌شود یا خیر. دیده نشدن این استخوان می‌تواند یکی از نشانه‌های افزایش احتمال برخی اختلالات کروموزومی، به‌ویژه سندرم داون، باشد. البته این یافته به‌تنهایی برای تشخیص هیچ اختلالی کافی نیست و باید در کنار سایر نتایج غربالگری بررسی شود.

اندازه نرمال NB (استخوان بینی جنین) چقدر است؟

اندازه استخوان بینی جنین با افزایش سن بارداری تغییر می‌کند. به همین دلیل، پزشک برای بررسی طبیعی بودن آن، اندازه استخوان بینی را با مقادیر مورد انتظار در همان هفته بارداری مقایسه می‌کند.

اندازه نرمال NB در هفته ۱۲ بارداری

در هفته دوازدهم بارداری، طول استخوان بینی جنین در برخی مطالعات به‌طور متوسط حدود ۲٫۸ میلی‌متر گزارش شده است. البته این عدد میانگین است و به این معنی نیست که استخوان بینی همه جنین‌های سالم باید دقیقاً همین اندازه باشد.

در این مرحله از بارداری، بیشتر از اندازه دقیق استخوان بینی، دیده شدن یا نشدن آن در سونوگرافی اهمیت دارد.

اندازه نرمال NB در هفته ۱۸ بارداری

در هفته هجدهم بارداری، طول استخوان بینی جنین در برخی مطالعات به‌طور متوسط حدود ۵٫۷ میلی‌متر گزارش شده است. این عدد نیز میانگین است و حداقل اندازه طبیعی استخوان بینی محسوب نمی‌شود.

پزشک برای بررسی طبیعی بودن طول استخوان بینی، آن را با محدوده مرجع مربوط به سن بارداری مقایسه می‌کند.

NB هیپوپلاستیک چیست؟

NB هیپوپلاستیک به این معنی است که استخوان بینی جنین در سونوگرافی دیده می‌شود، اما طول آن نسبت به سن بارداری کمتر از حد انتظار است. به این وضعیت هیپوپلازی استخوان بینی نیز گفته می‌شود.

این حالت با دیده نشدن استخوان بینی (Absent NB) تفاوت دارد. در حالت هیپوپلاستیک، استخوان بینی قابل مشاهده است اما کوتاه‌تر از حد طبیعی است؛ درحالی‌که در حالت  Absent NB، استخوان بینی در سونوگرافی دیده نمی‌شود.

برای تشخیص هیپوپلازی استخوان بینی، پزشک طول آن را با مقادیر طبیعی مربوط به سن بارداری مقایسه می‌کند. این مقادیر ممکن است با توجه به جمعیت مرجع متفاوت باشند.

دیده نشدن NBدر سونوگرافی NT به چه معناست؟

گاهی در سونوگرافی NT که در سه‌ماهه اول بارداری انجام می‌شود، استخوان بینی جنین دیده نمی‌شود. این موضوع ممکن است به دلیل کوچک بودن استخوان بینی یا کامل نشدن فرایند استخوانی شدن آن باشد.

دیده نشدن استخوان بینی همیشه نشانه وجود مشکل نیست و ممکن است در جنین‌های سالم هم اتفاق بیفتد. تفاوت‌های طبیعی در رشد جنین و برخی ویژگی‌های ارثی و جمعیتی نیز می‌توانند در این موضوع نقش داشته باشند.

پزشک برای بررسی اهمیت این یافته، سایر نتایج سونوگرافی NT و آزمایش‌های غربالگری را نیز در نظر می‌گیرد.

آیا دیده نشدن NB نشانه سندرم داون است؟

دیده نشدن استخوان بینی جنین در سونوگرافی می‌تواند با افزایش احتمال سندرم داون همراه باشد. در جنین‌های مبتلا به این سندرم، که به دلیل وجود یک نسخه اضافی از کروموزوم ۲۱ ایجاد می‌شود، استخوان بینی ممکن است کوچک‌تر از حد انتظار باشد یا در سونوگرافی دیده نشود.

این یافته در برخی اختلالات کروموزومی دیگر، مانند سندرم ادوارد (تریزومی ۱۸) و سندرم پاتو (تریزومی ۱۳) نیز مشاهده می‌شود. در این شرایط، ممکن است ضخامت NT نیز افزایش یافته باشد. گاهی تغییرات ژنتیکی در سطح ژن‌ها نیز می‌توانند با این یافته‌ها همراه باشند.

بااین‌حال، دیده نشدن استخوان بینی به‌تنهایی به معنی ابتلای جنین به سندرم داون یا سایر اختلالات ژنتیکی نیست. پزشک برای ارزیابی احتمال این اختلالات، نتایج سونوگرافی را در کنار آزمایش‌های غربالگری بررسی می‌کند و در صورت نیاز، آزمایش‌های تکمیلی را پیشنهاد می‌دهد.

کوتاه بودن NB در سونوگرافی هفته ۱۸ نشانه چیست؟

در سونوگرافی سه‌ماهه دوم بارداری، طول استخوان بینی جنین با محدوده طبیعی مربوط به سن بارداری مقایسه می‌شود.کوتاه بودن استخوان بینی می‌تواند با افزایش احتمال برخی اختلالات کروموزومی، به‌ویژه سندرم داون، همراه باشد. بااین‌حال، این یافته به‌تنهایی به معنی ابتلای جنین به اختلال کروموزومی نیست.

اهمیت این یافته به نتایج سایر بررسی‌ها نیز بستگی دارد. اگر کوتاه بودن استخوان بینی تنها یافته غیرطبیعی سونوگرافی باشد و نتایج غربالگری قبلی کم‌خطر باشند، شرایط با زمانی که سایر نشانه‌های غیرطبیعی نیز وجود دارند، متفاوت است. پزشک با در نظر گرفتن مجموع این نتایج مشخص می‌کند که آیا بررسی بیشتری لازم است یا خیر.

آیا ممکن است NB در سونوگرافی‌های بعدی دیده شود؟

بله، گاهی استخوان بینی در سونوگرافی سه‌ماهه اول دیده نمی‌شود، اما در سونوگرافی‌های بعدی قابل مشاهده است. این اتفاق ممکن است به دلیل رشد بیشتر استخوان بینی و کامل‌تر شدن فرایند استخوانی شدن آن باشد.

بااین‌حال، دیده شدن استخوان بینی در سونوگرافی بعدی به‌تنهایی نمی‌تواند وجود اختلالات کروموزومی را رد کند و لازم است نتایج غربالگری‌های قبلی نیز در نظر گرفته شوند.

اگر NB در سونوگرافی دیده نشود، چه باید کرد؟

اگر استخوان بینی جنین در سونوگرافی دیده نشود، پزشک ابتدا سن بارداری، سایر یافته‌های سونوگرافی و نتایج آزمایش‌های غربالگری قبلی را بررسی می‌کند.

اگر در سونوگرافی سه‌ماهه دوم، دیده نشدن استخوان بینی تنها یافته غیرطبیعی باشد و نتیجه آزمایش سل‌فری (NIPT) کم‌خطر باشد، معمولاً نیازی به بررسی بیشتر برای تشخیص اختلالات کروموزومی صرفاً به دلیل این یافته نیست.

اما اگر غربالگری قبلی انجام نشده باشد، پزشک ممکن است آزمایش سل‌فری (NIPT) را پیشنهاد کند. در مواردی که دیده نشدن استخوان بینی با سایر یافته‌های غیرطبیعی همراه باشد یا نتایج غربالگری احتمال بالای اختلالات کروموزومی را نشان دهند، ممکن است انجام آزمایش‌های تشخیصی مانند نمونه‌برداری از پرزهای جفتی (CVS) یا آمنیوسنتز توصیه شود.

همچنین پزشک ممکن است سونوگرافی دقیق‌تری را برای بررسی ساختار بدن جنین درخواست کند. انتخاب بررسی‌های بعدی به شرایط هر بارداری و مجموع نتایج بستگی دارد.

آیا ممکن است در بارداری بعدی هم NB دیده نشود؟

معمولاً دیده نشدن استخوان بینی جنین در یک بارداری به این معنی نیست که این اتفاق در بارداری بعدی هم تکرار می‌شود. بااین‌حال، اگر جنین در بارداری قبلی به یک اختلال کروموزومی مبتلا بوده باشد، احتمال بروز چنین اختلالی در بارداری بعدی ممکن است کمی بیشتر باشد.

دیده نشدن یا کوتاه بودن استخوان بینی جنین در سونوگرافی همیشه به معنی وجود مشکل نیست. اگرچه این یافته‌ها می‌توانند با افزایش احتمال برخی اختلالات کروموزومی همراه باشند، اما به‌تنهایی برای تشخیص هیچ اختلالی کافی نیستند.

تفسیر نتیجه بررسی NB به سن بارداری، سایر یافته‌های سونوگرافی و نتایج آزمایش‌های غربالگری بستگی دارد. بنابراین، اگر در گزارش سونوگرافی به کوتاه بودن یا دیده نشدن NB اشاره شده است، بهتر است درباره اهمیت این یافته و نیاز به بررسی‌های بیشتر با پزشک خود مشورت کنید.