اندازه گیری طول سرویکس یکی از روش های تشخیصی در دوران بارداری به ویژه در زنانی است که در معرض خطر زایمان زودرس هستند. در این روش برای تعیین احتمال زایمان زودرس طول دهانه رحم اندازه گیری می شود. در دوران بارداری، دهانه رحم (سرویکس) در بخش پایینی رحم بسته باقی می‌ماند و با نزدیک شدن به زمان زایمان، به‌تدریج نازک و باز می‌شود. اگر دهانه رحم زودتر از موعد و پیش از رسیدن بارداری به هفته‌های پایانی باز شود، به این وضعیت نارسایی دهانه رحم یا نارسایی سرویکس (Cervical Insufficiency) گفته می‌شود. این مشکل می‌تواند خطر بروز عوارضی مانند زایمان زودرس یا سقط جنین را افزایش دهد.

اندازه گیری طول سرویکس چیست؟

طول سرویکس به اندازه گیری طول انتهای پایین رحم در دوران بارداری گفته می شود. گاهی طول سرویکس زودتر از موعد کم شده و ریسک زایمان زودرس را افزایش می دهد. به زایمان بین هفته 20 تا پایان هفته 36 بارداری زودرس گفته می شود. هر چقدر زایمان زودتر باشد ریسک به خطر افتادن سلامت جنین بیشتر است.

قبل از بارداری سرویکس (قسمت پایین رحم که به واژن متصل است) سفت، بلند و بسته است. در طول بارداری، سرویکس نرم می شود. با نزدیک شدن به زایمان، طول آن کوتاه شده و در نهایت باز می شود. باز شدن دهانه رحم پیش از هفته 37 با ریسک زایمان زودرس همراه است.

اهمیت اندازه گیری طول سرویکس

تقریبا در همه زنان باردار در هفته 32 تا 34 بارداری دهانه رحم شروع به کوتاه شدن می کند تا برای زایمان آماده شود. در زنانی که در معرض خطر زایمان زودرس نیستند تا قبل از آن تغییر قابل توجهی در طول دهانه رحم ایجاد نمی شود. در نارسایی دهانه رحم، این تغییرات زودتر از موعد رخ می‌دهند. به عبارت دیگر، دهانه رحم ممکن است پیش از آنکه جنین به اندازه کافی رشد کرده و برای تولد آماده باشد، نرم، کوتاه یا باز شود. این وضعیت خطر زایمان زودرس را افزایش می‌دهد و می‌تواند سلامت جنین را به دلیل کامل نشدن رشد اندام‌های حیاتی او به خطر بیندازد.

کوتاهی سرویکس

اندازه نرمال طول سرویکس

به طور کلی، طول سرویکس یک عدد ثابت نداشته و بر حسب سن بارداری متغیر است

طول سرویکس پیش از بارداری

طول دهانه رحم در اکثر زنان بین 35 تا 55 میلی متر است.

طول سرویکس بین هفته 16 تا 24 بارداری

طول دهانه رحم معمولا 35 تا 48 میلی متر است. دهانه رحم کوتاه به طول کمتر از 25 میلی متر قبل از هفته 24 گفته می شود.

طول سرویکس بین هفته 32 تا 34 بارداری

به صورت طبیعی دهانه رحم کوتاه می شود و تا اواسط-اواخر سه ماهه سوم به کمتر از 30 میلی متر می رسد.

بهترین زمان اندازه گیری ط

کوتاه شدن طول سرویکس معمولاً در چه زمانی از بارداری رخ می‌دهد؟

کوتاه شدن دهانه رحم می‌تواند در هر مرحله از بارداری رخ دهد، اما احتمال بروز آن در سه‌ماهه دوم یعنی بین هفته‌های ۱۴ تا ۲۷ بارداری بیشتر است. به همین دلیل، بررسی طول سرویکس در این دوره از بارداری اهمیت زیادی دارد و می‌تواند به شناسایی زنانی که در معرض خطر زایمان زودرس هستند کمک کند.

اندازه گیری طول سرویکس برای چه افرادی توصیه می شود؟

اندازه‌گیری طول سرویکس معمولاً برای زنان بارداری که در معرض خطر زایمان زودرس قرار دارند توصیه می‌شود. این گروه شامل افرادی است که یکی از شرایط زیر را دارند:

وجود ناهنجاری‌های مادرزادی در رحم یا دهانه رحم
سابقه زایمان زودرس یا سقط جنین در سه‌ماهه دوم بارداری
آسیب به دهانه رحم یا رحم در بارداری‌ها یا زایمان‌های قبلی
سابقه جراحی دهانه رحم (سرویکس)
ابتلا به برخی اختلالات ژنتیکی مانند سندرم اهلرز-دانلوس (Ehlers-Danlos Syndrome) که می‌تواند باعث ضعف بافت‌های همبند، از جمله دهانه رحم، شود.
بارداری چندقلویی (دوقلو، سه‌قلو و بیشتر)

معمولا در سونوگرافی هفته 19، 20 بارداری، طول دهانه رحم در همه ی زنان باردار اندازه گیری می شود. مطالعات نشان می دهند، تقریبا 45% موارد زایمان های زودرس ناشی از کوتاهی سرویکس بوده و در صورتیکه به موقع تشخیص داده شوند قابل درمان هستند.

علائم کوتاه شدن طول سرویکس

برخلاف برخی علائم زایمان زودرس مانند انقباضات رحمی یا پاره شدن کیسه آب، کوتاه شدن دهانه رحم همیشه با علائم واضح و قابل توجه همراه نیست و در بسیاری از موارد تنها در سونوگرافی تشخیص داده می‌شود. با این حال، برخی افراد ممکن است علائمی مانند موارد زیر را تجربه کنند:

احساس فشار یا درد در ناحیه لگن یا پایین شکم
لکه‌بینی یا تغییر در ترشحات واژن

سونوگرافی طول سرویکس چگونه انجام می شود؟

سونوگرافی طول سرویکس به صورت واژینال است. در این روش پزشک متخصص پروب دستگاه سونوگرافی را داخل واژن می کند تا از سرویکس تصویر برداری کند. سپس، بر اساس آن طول سرویکس محاسبه می شود.

بهترین زمان اندازه گیری طول سرویکس در بارداری

بهترین زمان انجام سونوگرافی طول سرویکس هفته 19 و 20 بارداری است. البته در مواردی که فرد سابقه زایمان زودرس داشته است ممکن است اوایل سه ماهه دوم (هفته 12 تا 14) انجام شود.

آیا سونوگرافی طول سرویکس برای مادر و جنین خطرناک است؟

اندازه گیری طول سرویکس کاملا ایمن بود و هیچ خطری برای مادر و جنین ندارد.

آیا کوتاهی طول سرویکس باعث سقط جنین می شود؟

سقط جنین به از دست رفتن بارداری پیش از هفته ۲۰ گفته می‌شود. دهانه رحم مانند دری بین رحم، جایی که جنین در آن رشد می‌کند، و واژن عمل می‌کند. این دهانه باید تا زمان زایمان بسته بماند. اگر دهانه رحم زودتر از موعد کوتاه یا باز شود، ممکن است بارداری پیش از آنکه جنین به اندازه کافی رشد کند، پایان یابد. در این شرایط، خطر سقط جنین یا زایمان زودرس افزایش پیدا می‌کند؛ زیرا اندام‌ها و سایر بخش‌های بدن جنین هنوز به طور کامل تکامل نیافته‌اند.

مطالعات نشان می‌دهند که نارسایی دهانه رحم در حدود ۲۵ درصد از سقط‌های سه‌ماهه دوم بارداری نقش دارد. به همین دلیل، کوتاه شدن طول سرویکس یکی از مهم‌ترین عواملی است که می‌تواند خطر از دست رفتن بارداری یا زایمان زودرس را افزایش دهد و نیاز به بررسی و پیگیری دقیق پزشکی دارد.

اما خبر خوب این است که اگر کوتاه شدن دهانه رحم به‌موقع تشخیص داده شود، با استفاده از روش‌های درمانی مناسب مانند پروژسترون‌تراپی یا سرکلاژ، می‌توان خطر بروز این عوارض را تا حد زیادی کاهش داد.

درمان کوتاهی طول سرویکس در بارداری

اندازه سرویکس تغییر نمی کند. این یعنی راهی برای افزایش آن وجود ندارد ولی با کمک روش هایی مانند جراحی سرکلاژ یا پروژسترون می توان ریسک زایمان زودرس را کاهش داد.

سرکلاژ دهانه رحم

سرکلاژ دهانه رحم یکی از روش‌هایی است که پزشکان برای کاهش خطر زایمان زودرس در برخی زنان باردار استفاده می‌کنند. در این روش، دهانه رحم با بخیه بسته نگه داشته می‌شود تا از باز شدن زودهنگام آن در دوران بارداری جلوگیری شود. در مواردیکه بارداری تک قلو بوده و طول دهانه رحم قبل از هفته 24 بارداری کمتر از 25 میلی متر است پزشک توصیه به جراحی سرکلاژ (دوختن دهانه رحم) می کند. این جراحی معمولاً بین هفته‌های ۱۲ تا ۱۴ بارداری انجام می‌شود و بخیه‌ها در حدود هفته ۳۷ بارداری برداشته می‌شوند تا زایمان طبیعی امکان‌پذیر باشد.

سرکلاژ در چه مواردی توصیه می‌شود؟

پزشک ممکن است سرکلاژ را در شرایط زیر پیشنهاد کند:

سابقه سقط جنین در سه‌ماهه دوم بارداری
سابقه انجام سرکلاژ در بارداری‌های قبلی
کوتاه شدن قابل توجه طول سرویکس و افزایش خطر زایمان زودرس

چه افرادی کاندید مناسبی برای سرکلاژ نیستند؟

سرکلاژ برای همه زنان باردار مناسب نیست. در شرایط زیر معمولاً این روش توصیه نمی‌شود:

بارداری چندقلویی (دوقلو، سه‌قلو و بیشتر)، زیرا مطالعات نشان داده‌اند که سرکلاژ در این موارد تأثیر قابل توجهی در کاهش خطر زایمان زودرس ندارد.
باز شدن دهانه رحم به میزان حدود ۴ سانتی‌متر یا بیشتر
پاره شدن کیسه آب (پارگی پرده‌های جنینی)

پزشک با بررسی طول سرویکس، سابقه بارداری و شرایط فعلی شما تصمیم می‌گیرد که آیا سرکلاژ می‌تواند گزینه مناسبی برای حفظ بارداری باشد یا خیر.

پروژسترون‌تراپی

پروژسترون هورمونی است که نقش مهمی در حفظ بارداری دارد. اگر در معرض خطر کوتاه شدن طول سرویکس یا زایمان زودرس باشید، پزشک ممکن است از سه‌ماهه دوم بارداری مصرف مکمل‌های پروژسترون را توصیه کند. پروژسترون می‌تواند به حفظ بارداری و کاهش خطر زایمان زودرس در برخی زنان کمک کند. نوع و نحوه مصرف این دارو به شرایط شما و نظر پزشک بستگی دارد.

پزشک با توجه به طول سرویکس، سابقه بارداری و سایر عوامل خطر، درباره نیاز به پروژسترون‌تراپی تصمیم‌گیری خواهد کرد.

سونوگرافی طول سرویکس

در مواردیکه طول دهانه رحم بین 25 تا 29 میلی متر است، پزشک برای کنترل آن توصیه به سونوگرافی‌های دوره‌ای تا حدود هفته ۲۴ بارداری می کند. این سونوگرافی‌ها به پزشک کمک می‌کنند تا هرگونه تغییر در طول دهانه رحم را به‌موقع تشخیص دهد. در صورتی که طول سرویکس به طور قابل توجهی کاهش پیدا کند یا نشانه‌هایی از باز شدن زودهنگام دهانه رحم مشاهده شود، ممکن است انجام سرکلاژ (دوختن دهانه رحم) توصیه شود. به طور کلی، سرکلاژ معمولاً تا پیش از هفته ۲۴ بارداری قابل انجام است؛ بنابراین تشخیص زودهنگام کوتاه شدن طول سرویکس اهمیت زیادی در پیشگیری از زایمان زودرس دارد.

کوتاه شدن طول سرویکس چه عوارضی دارد؟

کوتاه شدن طول سرویکس در صورت تشخیص ندادن یا درمان نشدن، می‌تواند خطر بروز عوارضی مانند سقط جنین و زایمان زودرس را افزایش دهد. در برخی موارد، برای کاهش این خطر، پزشک انجام سرکلاژ را توصیه می‌کند. اگرچه این روش معمولاً ایمن است، اما مانند هر عمل جراحی، در موارد نادر ممکن است با عوارضی همراه باشد، از جمله:

پارگی رحم
خونریزی داخلی
ایجاد پارگی یا آسیب در دهانه رحم
عفونت

آیا پس از سقط به دلیل کوتاهی سرویکس می توان دوباره باردار شد؟

بله. اگر در بارداری قبلی دچار کوتاهی سرویکس یا نارسایی دهانه رحم شده‌اید، همچنان می‌توانید بارداری موفقی داشته باشید. با این حال، احتمال تکرار این مشکل در بارداری‌های بعدی بیشتر است. به همین دلیل، بهتر است از ابتدای بارداری تحت نظر پزشک باشید تا در صورت نیاز، با اندازه‌گیری طول سرویکس و درمان‌های مناسب از زایمان زودرس یا سقط پیشگیری شود.

آیا می‌توان از کوتاه شدن طول سرویکس پیشگیری کرد؟

همیشه نمی‌توان از کوتاه شدن طول سرویکس پیشگیری کرد، اما رعایت برخی نکات می‌تواند به حفظ سلامت بارداری و کاهش خطر بروز عوارض کمک کند، از جمله:

مراجعه منظم به پزشک و انجام مراقبت‌های دوران بارداری
داشتن رژیم غذایی سالم و متعادل
افزایش وزن مناسب در دوران بارداری
پرهیز از مصرف الکل، دخانیات و مواد مخدر
مصرف مکمل‌ها و ویتامین‌های دوران بارداری طبق تجویز پزشک
مشورت با پزشک پیش از مصرف هرگونه دارو یا مکمل

اگر سابقه کوتاه شدن طول سرویکس، زایمان زودرس یا سقط جنین دارید، بهتر است از همان ابتدای بارداری تحت نظر پزشک باشید تا در صورت نیاز، اقدامات پیشگیرانه و درمانی به‌موقع انجام شود.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

اگر در دوران بارداری علائمی مانند خونریزی واژینال، درد یا فشار در ناحیه لگن، انقباضات رحمی یا هر نشانه‌ای از سقط جنین یا زایمان زودرس را تجربه کردید، باید در اسرع وقت با پزشک خود تماس بگیرید.

همچنین اگر سابقه کوتاه شدن طول سرویکس، سقط جنین در سه‌ماهه دوم یا زایمان زودرس دارید، بهتر است از همان ابتدای بارداری تحت نظر پزشک باشید تا در صورت نیاز، طول سرویکس به‌طور منظم بررسی و اقدامات درمانی لازم به‌ موقع انجام شود

تماس با ما : 34486940(026)

0 201,020 خواندن این مطلب 8 دقیقه زمان میبرد