مولتیپل اسکلروزیس (ام اس) چیست؟

فهرست مطالب
مولتیپل اسکلروزیس یا ام اس (MS) یک اختلال پیشرونده ی سیستم عصبی است که مغز، اعصاب چشم و طناب نخاعی را درگیر می کند. MS یک بیماری خود ایمن است که در آن سیستم ایمنی بدن پوشش سلول های عصبی (میلین) را از بین می برد و موجب اختلال در پیام رسانی این سلول ها می شود.
علائم این بیماری معمولا در عرض چند روز ظاهر شده و سپس از بین می روند. در مراحل اولیه علائم ممکن است تنها یک بار در سال رخ دهند. با پیشرفت بیماری، شدت علائم بیشتر شده و فاصله میان حملات کوتاه تر می شود. بیماری ام اس در افراد مختلف متفاوت است و در شدیدترین فرم آن فرد مبتلا قادر به را رفتن یا ایستادن نیست.
علت بیماری ام اس چیست؟
علت دقیق این بیماری مشخص نیست اما به نظر می رسد ژن ها، جنسیت، عوامل محیطی و سبک زندگی می توانند شانس ابتلا به این بیماری را افزایش دهند.
آیا ام اس ارثی است؟
این بیماری وراثتی نیست. تا به امروز، ژن مشخصی برای این بیماری شناسایی نشده است. مطالعات نشان می دهند بیش از 200 ژن ممکن است شانس ابتلا به این بیماری را افزایش دهند اما ژن ها تنها قسمتی از ماجرا هستند.
در خانواده ای که یک فرد مبتلا به MS وجود دارد احتمال تکرار آن بسیار کم است. در واقع، اگر پدر یا مادری مبتلا به این بیماری باشند شانس ابتلای فرزندشان در حدود 1.5% است (تقریبا یک نفر از هر شصت و هفت نفر). اگر خواهر یا برادرتان مبتلا به این بیماری باشد شانس ابتلای شما 2.7% است (تقریبا یک نفر از هر سی وهفت نفر).
جنسیت
بر اساس گزارشات فراوانی بیماری MS در زنان سه تا چهار برابر بیشتر از مردان است. علت دقیق آن مشخص نیست. مطالعات اخیر نشان می دهند هورمون های جنسی زنانه نقش مهمی در بروز این بیماری دارند.
عوامل محیطی
در کشورهایی که در خط استوا قرار دارند و در اکثر ماه های سال هوا آفتابی است بیماری ام اس بسیار نادر است. هر چه از خط استوا دور می شویم این بیماری شایع تر می شود. در کانادا، آمریکا، اسکاندیناوی، شرق استرالیا و نیوزلند این بیماری بیشتر است.
عفونت ها
مطالعات نشان می دهند آلودگی با برخی ویروس ها و باکتری ها شانس ابتلا به ام اس را افزایش می دهد.
در افرادی که سابقه ی ابتلا به ویروس اپشتین بار (EBV) (عامل تب غده دار) دارند احتمال ام اس بیشتر است. البته اکثر افرادی که به این ویروس مبتلا می شوند هرگز دچار ام اس نمی شوند. این نشان می دهد آلودگی با ویروس مهم است اما تنها عامل بیماری نیست.
ویتامین D
شواهد زیادی وجود دارد که نشان می دهد کمبود ویتامین D به خصوص قبل از سن بلوغ می تواند در ایجاد این بیماری نقش داشته باشد. بیشتر ویتامین D مورد نیاز بدن از سطح پوست و از نور خورشید جذب می شود. همچنین ماهی، تخم مرغ و غلات غنی از این ویتامین هستند. با مصرف مکمل ها نیز می توان به دریافت مقدار کافی این ویتامین کمک کرد.
با آزمایش خون می توانید متوجه شوید که ویتامین D بدنتان چقدر است
سبک زندگی
سیگار
مطالعات نشان می دهند شانس ابتلا به ام اس در افراد سیگاری بیشتر است. به نظر می رسد مواد شیمیایی موجود در سیگار عملکرد سیستم ایمنی را تحت تاثیر قرار می دهند.
اضافه وزن
مطالعات نشان می دهند چاقی به خصوص در دوران کودکی و جوانی شانس ابتلا به ام اس را افزایش می دهد. به نظر می رسد اضافه وزن می تواند موجب بیش فعالی سیستم ایمنی بدن و التهاب شود. البته، این به این معنی نیست که همه ی افرادی که اضافه وزن دارند دچار این بیماری می شوند.
علائم بیماری ام اس و تشخیص آن
افراد مختلف تجربیات متفاوتی از این بیماری دارند. در برخی موارد علائم خفیف و در برخی دیگر بسیار شدید است. به طور کلی در افراد مبتلا موارد زیر مشاهده می شود:
- دوبینی
- کاهش دید یا نابینایی در یک چشم
- ضعف
- سرگیجه
- عدم تعادل
- احساس سوزن سوزن شدن یا بی حسی دست و پا
- درد
- لرزش
- بسیاری از افراد مبتلا به ام اس دچار مشکلات رفتاری زیر می شوند:
- اختلال در صحبت کردن
- عدم تمرکز
- فراموشی
- افسردگی
از آنجائیکه علائم ام اس بسیار متنوع است تشخیص آن مشکل است. این بیماری در برخی افراد با بروز اولین علائم تشخیص داده می شود و در برخی دیگر تشخیص قطعی سال ها طول می کشد. MRI مغز و ستون فقرات در تشخیص قطعی بسیار موثر است.
درمان بیماری ام اس
در حال حاضر درمان قطعی برای بیماری MS وجود ندارد. با این حال بر حسب علائم بالینی بیمار و مرحله ی بیماری انواعی از داروها برای کنترل آن تجویز می شوند:
- استروئیدها
این داروها برای کوتاه تر کردن دوره ی حملات بیماری استفاده می شوند اما نمی توانند از عود مجدد یا پیشرفت آن جلوگیری کنند. این نوع داروها تنها برای مدت کوتاهی تجویز می شوند تا از عوارض جانبی شان مانند اضافه وزن، پوکی استخوان و دیابت پیشگیری شود. - داروهای مورد تایید سازمان غذا و دارو آمریکا (FDA)
این داروها به کاهش تعداد حملات، کاهش سرعت پیشرفت بیماری و بهبود عملکرد سیستم ایمنی بدن کمک می کنند:
ایمونوتراپی با انواعی از اینترفرون بتا: این پروتئین در شرایط طبیعی در بدن تولید شده و در تنظیم عملکرد سیستم ایمنی نقش دارد. در این نوع درمان اینترفرون بتا برای کمک به عملکرد سیستم ایمنی تجویز می شود.
آنتی بادی مونوکلونال، مانند ناتالیزومب (Natalizumab): که با اتصال به سلول های سیستم ایمنی از حمله ی آنها به سلول های عصبی جلوگیری می کند.
داروهای سرکوب کننده ی سیستم ایمنی: مانند میتوکسانترون(Novantrone) که معمولا در مراحل پیشرفته ی بیماری تجویز می شوند. - داروهای شل کننده ی عضلات و آرام بخش ها
- داروهایی برای رفع خستگی و بی حالی
حقایقی در مورد بیماری ام اس
- به طور میانگین دو و نیم میلیون نفر در سراسر دنیا مبتلا به ام اس هستند.
- شصت درصد افراد مبتلا به این بیماری بدون نیاز به کمک راه می روند.
- شانس ابتلا به بیماری ام اس در زنان سیصد درصد بیشتر از مردان است!




