آزمایش ESR چیست؟ کاربرد، نحوه انجام و تفسیر نتایج

- آزمایش ESR چیست؟
- آزمایش ESR برای چیست؟
- آزمایش ESR چگونه انجام میشود؟
- نتایج آزمایش ESR چگونه گزارش میشوند؟
- ESR نرمال چقدر است؟
- ESR بالا نشانه چیست؟
- ESR پایین نشانه چیست؟
آزمایش ESR یا سرعت رسوب گلبولهای قرمز، یک آزمایش خون است که به پزشک کمک میکند التهاب موجود در بدن را بررسی کند. این آزمایش ممکن است برای کمک به تشخیص یک بیماری یا عفونت و همچنین بررسی تغییرات وضعیت بیمار پس از شروع درمان استفاده شود. آزمایش ESR سریع و ساده است، به آمادگی خاصی نیاز ندارد و عارضه جانبی ایجاد نمیکند.
آزمایش ESR چیست؟
آزمایش ESR یا سرعت رسوب گلبولهای قرمز (Erythrocyte Sedimentation Rate)، نوعی آزمایش خون است که برای بررسی وجود التهاب در بدن انجام میشود.
التهاب بخشی از واکنش طبیعی سیستم ایمنی بدن به آسیب، عفونت یا بیماری است. آزمایش ESR به پزشک کمک میکند تا وجود التهاب را شناسایی کند، اما نمیتواند علت دقیق آن یا محل التهاب را مشخص کند. به همین دلیل، پزشک معمولاً نتیجه آزمایش ESR را در کنار علائم بیمار و نتایج سایر آزمایشها بررسی میکند تا بتواند علت التهاب را تشخیص دهد.
آزمایش ESR برای چیست؟
پزشک میتواند از آزمایش ESR برای کمک به تشخیص یا بررسی روند بیماریهای التهابی استفاده کند. التهاب زمانی ایجاد میشود که سیستم ایمنی بدن، سلولهای خاصی را در پاسخ به آسیب یا برای مقابله با عواملی مانند ویروسها، باکتریها و سموم فعال میکند. بااینحال، اگر التهاب بیشازحد باشد یا برای مدت طولانی ادامه پیدا کند، ممکن است به بدن آسیب برساند.
اگر علائم یک بیماری التهابی را داشته باشید، پزشک ممکن است آزمایش ESR را برای شما تجویز کند. این علائم عبارتاند از:
- درد یا خشکی مفاصل
- تب
- سردرد
- تورم یا احساس گرما در بخشی از بدن
- کاهش وزن بدون علت
- کمخونی
- کم اشتهایی

آزمایش ESR چگونه انجام میشود؟
برای انجام آزمایش ESR به آمادگی خاصی نیاز ندارید. میتوانید مانند همیشه غذا بخورید، مایعات بنوشید و داروها و مکملهای معمول خود را مصرف کنید.
ESR یک آزمایش خون ساده است. برای انجام آن، مسئول نمونهگیری مقدار کمی خون از یکی از رگهای شما، معمولاً از بازو، میگیرد.
ESR مخفف Erythrocyte Sedimentation Rate به معنای سرعت رسوب گلبولهای قرمز است. اریتروسیت نام علمی گلبول قرمز خون است و سرعت رسوب به مدتزمانی گفته میشود که طول میکشد تا یک ماده در مایع تهنشین شود. بنابراین، در آزمایش ESR سرعت رسوب گلبولهای قرمز خون در یک لوله عمودی اندازهگیری میشود.
برای درک بهتر، یک چراغ گدازهای (لاوا لامپ) را تصور کنید که مواد ژلهای داخل آن با گرم و سرد شدن چراغ، بالا و پایین میروند. در آزمایش ESR نیز لوله حاوی نمونه خون مانند همان چراغ است، با این تفاوت که هیچ حرارتی به آن داده نمیشود. در این آزمایش، مدتزمانی که طول میکشد تا گلبولهای قرمز در ته لوله جمع شوند، اندازهگیری میشود. اگر گلبولهای قرمز سریعتر از حد معمول تهنشین شوند، ممکن است نشانه وجود یک بیماری التهابی در بدن باشد
نتایج آزمایش ESR چگونه گزارش میشوند؟
نتیجه تست ESR نشان میدهد که گلبولهای قرمز با چه سرعتی در نمونه خون تهنشین میشوند. بیشتر آزمایشگاهها برای اندازهگیری ESR از روش وسترگرن (Westergren) استفاده میکنند. در این روش، نمونه خون داخل لوله مخصوصی به نام لوله وسترگرن قرار میگیرد و سرعت تهنشین شدن گلبولهای قرمز اندازهگیری میشود.
نتیجه آزمایش ESR برحسب میلیمتر در ساعت (mm/hr) گزارش میشود. این واحد را میتوان به سرعتسنج خودرو تشبیه کرد که سرعت حرکت را برحسب کیلومتر در ساعت نشان میدهد؛ با این تفاوت که در آزمایش ESR، سرعت تهنشین شدن گلبولهای قرمز اندازهگیری میشود.
ESR نرمال چقدر است؟
مقدار نرمال ESR به سن و جنسیت افراد بستگی دارد. در جدول زیر، مقادیر طبیعی ESR برای گروههای سنی مختلف آورده شده است.

میزان طبیعی ESR ممکن است در افراد مختلف متفاوت باشد. همچنین، محدوده مرجع این آزمایش در بعضی آزمایشگاهها تفاوت دارد. پزشک با بررسی نتیجه آزمایش شما توضیح میدهد که مقدار ESR چه معنایی دارد.

ESR بالا نشانه چیست؟
بالا بودن ESR ممکن است نشاندهنده وجود التهاب در بخشی از بدن باشد. اگر میزان ESR بهطور غیرطبیعی بالا باشد، پزشک با توجه به شرایط شما مشخص میکند که چه آزمایشها یا درمانهای دیگری لازم است.
ESR بالا میتواند نشانه بیماریهای مختلفی باشد، از جمله:
- بیماریهای خودایمنی
- اختلالات خونی
- عفونتها
- آرتریت التهابی (التهاب مفاصل)
- برخی انواع سرطان
ESR پایین نشانه چیست؟
پایین بودن ESR معمولاً جای نگرانی ندارد. در واقع، میزان ESR در بیشتر افراد کمتر از مقادیر ذکرشده در جدول بالاست. بااینحال، مقدار ESR در افراد مختلف متفاوت است و ممکن است در بعضی افراد بهطور طبیعی بالاتر یا پایینتر از حد معمول باشد.
گاهی ESR پایین میتواند نشانه برخی مشکلات و بیماریها باشد، از جمله:
- اختلالات خونی
- نارسایی قلبی
- بیماریهای کلیوی یا کبدی
پزشک با توجه به نتیجه آزمایش و وضعیت سلامتی شما مشخص میکند که آیا به آزمایشهای بیشتر یا معاینات بعدی نیاز دارید یا خیر.




