آنانسفالی

فهرست مطالب
آنانسفالی یک نوع ناهنجاری هنگام تولد است که در آن مغز و جمجمه در دوران جنینی به درستی تشکیل نمی شوند. این نوزادان بیشتر از چند ساعت تا چند روز زنده نمی مانند. با مصرف مقادیر مناسبی از اسید فولیک قبل و در دوران باردرای می توان احتمال این اختلال را کاهش داد.
آنانسفالی چیست؟
در اوایل دوران بارداری به علت اختلال در تکامل سیستم عصبی جنین بخش هایی از مغز و جمجمه تشکیل نشده و قسمت هایی از بافت مغز به علت نبود پوست و استخوان از سر بیرون می زند.
به نقایص مادرزادی سیستم عصبی (مغز، ستون فقرات و عصب) مانند آنانسفالی نقایص لوله عصبی (NTDs) گفته می شود.
آنانسفالی چقدر شایع است؟
آنانسفالی یکی از شایع ترین نقایص سیستم عصبی است. تقریبا یک از هر 5000 تا 10000 نوزاد با این بیماری متولد می شوند. این ناهنجاری در نوزادان دختر نسبت به پسر شایع تر است. در اکثریت موارد جنین های مبتلا به آنانسفالی در دوران بارداری سقط شده و یا هنگام تولد از بین می روند.
علت ایجاد آنانسفالی چیست؟
آنانسفالی تحت تاثیر ژن ها، فاکتورهای محیطی و تغذیه ی مادر در دوران بارداری ایجاد می شود. برخی داروها و عوامل محیطی شانس ابتلای جنین به NTD ها را افزایش می دهند:
- سابقه ی جنین مبتلا به نقایص لوله ی عصبی (NTDs): مطالعات نشان می دهد مادرانی که سابقه ی جنین مبتلا به یک نوع ناهنجاری لوله ی عصبی مانند اسپینابیفیدا (نقایص لوله عصبی در قسمت تحتانی) دارند شانس تکرار آن در بارداری های بعدی 3-4% است.
- کمبود اسید فولیک: زنانی که در دوران بارداری مقادیر کافی از اسید فولیک (ویتامین B9) مصرف نمی کنند شانس بیشتری برای داشتن جنین مبتلا به این بیماری دارند.
- اختلالات کروموزومی: جنین های مبتلا به اختلالات کروموزومی مانند سندرم ادوارد (تریزومی کروموزوم 18) شانس بیشتری برای ابتلا به آنانسفالی دارند.
- دیابت: مادران مبتلا به دیابت کنترل نشده شانس بیشتری برای داشتن جنین مبتلا به نقایص لوله عصبی دارند.
- دمای بالای بدن: تب، حمام گرم و سونا در دوران بارداری شانس ابتلای جنین به نقایص لوله ی عصبی را افزایش می دهند.
- دارو: مصرف داروهای ضد صرع (تشنج) مانند فنیتوئین (Dilantin)، کاربامازپین (Tegretol)، والپروئیک اسید (Depakote)، برخی از داروهای ضد میگرن و داروهای بیماری های دو قطبی در دوران بارداری شانس ابتلای جنین به اختلالات لوله عصبی را افزایش می دهند.
- اضافه وزن: زنانی که قبل از باردرای اضافه وزن داشته اند شانس بالاتری برای داشتن جنین مبتلا به این بیماری و سایر نقایص لوله ی عصبی دارند.
آنانسفالی کی و چگونه رخ می دهد؟
زمانیکه بخش فوقانی لوله عصبی به درستی بسته نشود آنانسفالی یا جمجمه ی باز ایجاد می شود. لوله عصبی، مغز و ستون مهره را تشکیل می دهد. زمانیکه بالای این لوله باز باشد مغز و جمجمه به صورت کامل تشکیل نمی شوند. آنانسفالی، مانند سایر اختلالات لوله ی عصبی در هفته ی سوم یا چهارم بارداری اتفاق می افتد.
آنانسفالی چگونه تشخیص داده می شود؟
1. غربالگری سه ماهه دوم بارداری: در این آزمایش نقایص لوله ی عصبی (NTDs) بیماری های ژنتیکی بررسی می شوند. آلفافتوپروتئین (AFP) یکی از مارکرهای مورد بررسی در غربالگری سه ماهه دوم است و افزایش غلظت آن در نقایص لوله عصبی جنین مشاهده می شود. معمولا در آنانسفالی AFP در خون مادر به بیشترین مقدار خود می رسد.
2. سونوگرافی: از هفته ی یازدهم بارداری با سونوگرافی قابل بررسی است و در هفته ی چهاردهم بارداری با دقت 100% قابل تشخیص است.
3. اندازه گیری غلظت آلفافتوپروتئین و آنزیم استیل کولین استراز در مایع آمنیوتیک: افزایش میزان هر یک از این موارد در مایع آمنیوتیک با ریسک ابتلای جنین به آنانسفالی همراه است.
آیا آنانسفالی قابل درمان است؟
این ناهنجاری قابل درمان نیست و نوزادان مبتلا بیشتر از چند ساعت تا چند روز زنده نمی مانند.
چگونه می توان از آنانسفالی پیشگیری کرد؟
به صورت قطعی قابل پیشگیری نیست. با اقدامات زیر می توان ریسک ابتلای جنین به این بیماری را کاهش داد:
- مصرف اسید فولیک: مصرف روزانه ی 400 microgram (mcg) اسید فولیک پیش از بارداری و در دوران بارداری شانس ابتلای جنین به این بیماری را تا 50% کاهش می دهد.
به تمام زنانی که قصد بارداری دارند مصرف روزانه ی اسید فولیک حداقل یک ماه پیش از بارداری و در دوران بارداری توصیه می شود.
به زنانی که سابقه ی جنین مبتلا به نقایص لوله ی عصبی دارند مصرف روزانه ی اسید فولیک حداقل سه ماه پیش از بارداری و در دوران بارداری توصیه می شود. - داروها: مصرف داروهای ضد صرع، میگرن و بیماری های دو قطبی می تواند احتمال نقایص لوله ی عصبی جنین را افزایش دهند. حتما قبل از بارداری با پزشک خود در مورد داروهایی که مصرف می کنید مشورت کنید.
- از حمام گرم و سونا بپرهیزید.
- مراقب سلامتی خود باشید: اگر اضافه وزن دارید سعی کنید قبل از بارداری به وزن ایده آل خود برسید. اگر دچار دیابت هستید حتما پیش از بارداری با پزشک تان مشورت کنید.





