سندرم نونان

سندرم نونان چیست؟
سندرم نونان بیماری ژنتیکی است که اغلب با آنومالی های قلب و خصوصیات ظاهری ویژه ای همراه است. در حدود یک سوم از کودکان مبتلا ناتوانی ذهنی خفیف دارند. شدت تظاهرات بالینی در این سندرم متغیر است و ممکن است علائمی از خفیف تا شدید را بروز دهد. خصوصیات فیزیکی بیمار همیشه واضح نیست و شناسایی افراد با ویژگی های مبهم می تواند سخت باشد.
حدودا از هر 1000 تا 5000 کودک، یک کودک به سندرم نونان مبتلا می شود، که در دو جنسیت دختر و پسر به یک اندازه است. ایجاد جهش در چندین ژن با بروز این بیماری همراه است، اما معمولا تشخیص بر اساس ویژگی های بالینی داده می شود.
در حال حاضر هیچ درمانی برای این بیماری وجود ندارد و تنها می توان علائم آن را کنترل نمود. بر اساس مشکلات مختلفی که بیمار بروز می دهد، تیم درمان استراتژی های مختلفی را درنظر خواهد گرفت، مثلا نظارت بر قلب برای بی نظمی های قلب، استفاده از دارو برای لخته شدن خون و مداخلات رفتاری و گفتاری برای هرگونه مشکل یادگیری بکار می رود.
قسمت هایی از بدن که در این سندرم تحت تاثیر قرار می گیرند، شامل: قلب، ویزگی های چهره، سیستم اسکلتی عضلانی، کلیه ها،طحال،دستگاه تناسلی و کبد می باشد.
بیماری های قلبی در بیماران مبتلا به سندرم نونان
حدود 65 درصد کودکان مبتلا به این سندرم دارای ناهنجاری های قلبی هستند. شایع ترین آنها عبارتند از:
تنگی دریچه ریوی: دریچه ریوی اجازه می دهد خون با کاهش اکسیژن (خون دی اکسید شده) از قلب خارج شود و به ریه ها برود. تنگی دریچه ریوی زمانی اتفاق می افتد که دریچه ریوی باریکتر از حد معمول باشد
کاردیومیوپاتی هیپرتروفیک: ضخیم شدن عضلات قلب
نقص سپتوم دهلیزی: حفره ای بین دو اتاق فوقانی قلب (دهلیز)
نقص سپتوم بطنی: حفره ای بین دو محفظه تحتانی قلب (بطن ها).
ویژگی های چهره ای در بیماران مبتلا به سندرم نونان
برخی از ویژگی های صورت مشخصه سندرم نونان است. نحوه بیان این ویژگی ها در کودکان مبتلا به این سندرم از کودکی به فرزند دیگر متفاوت است و می تواند با افزایش سن تغییر کند. مشخصات ممکن است شامل موارد زیر باشد:

- پلک های سنگین یا کلاه دار که ممکن است در بینایی اختلال ایجاد کنند (پتوز)
- چشم های شیب دار رو به پایین با یک چین اضافی از پوست در هر گوشه داخلی
- چشمهایی با فاصله زیاد (هایپرترولیسم) با پل صاف بینی
- چشم های آبی یا سبز آبی درخشان
- ابروهایی به شدت قوسی
- گوش هایی که به سمت عقب متمایل شده اند و لوب ها بیش از حد معمول به سمت جلو هستند
- خط موی پایین تر در پشت گردن
- موهای زبر و مجعد
- گردن کوتاه با چین های اضافی پوست در پشت گردن
مشکلات اسکلتی عضلانی در بیماران مبتلا به سندرم نونان
برخی از ناهنجاری های احتمالی سیستم اسکلتی عضلانی عبارتند از:
- قد کوتاه – اگرچه وزن هنگام تولد آنها معمولاً متوسط است، کودکان مبتلا به این سندرم اغلب کوتاه تر از سن مورد انتظار هستند. بزرگسالان مبتلا به این سندرم اغلب کوتاه قد هستند – قد مردان 165 سانتی متر و زنان 152 سانتی متر قد
- کاهش تون عضلانی و اختلال در هماهنگی آنها
- استخوان پستان با شکل غیر معمول – ممکن است فرورفته یا برجسته باشد
- انحنای ستون فقرات (اسکولیوز).
بیماری های مرتبط کلیه، طحال، دستگاه تناسلی و کبدی در بیماران مبتلا به سندرم نونان
سندرم نونان همچنین می تواند کلیه ها، طحال، دستگاه تناسلی و کبد را تحت تأثیر قرار دهد:
- بلوغ می تواند در مردان و زنان به تأخیر بیفتد.
- زنان به طور معمول بارور هستند، این در حالی است که 80 درصد از مردان، به دلیل کمبود تولید اسپرم، بیضه های نزول نکرده یا اختلال عملکرد بیضه، دچار کاهش باروری می شوند.
- بزرگ شدن کبد و طحال تقریبا در 25 تا 50 درصد از مبتلایان به سندرم نونان رخ می دهد.
- کمتر از 10 درصد افراد مبتلا به سندرم نونان به مشکلات خفیف کلیوی مبتلا می شوند.
مشکلات یادگیری و گفتاری در سندرم نونان
حداکثر 35 درصد از افراد مبتلا به سندرم نونان دچار ناتوانی ذهنی خفیف می باشند، و اکثرا از نظر ذهنی تحت تاثیر قرار نمی گیرند.
افراد مبتلا به نونان با ناتوانی ذهنی ممکن است دچار تاخیر تکاملی به همراه مشکل گفتاری و هماهنگی شوند. آنها همچنین ممکن است برخی مسائل عاطفی و رفتاری را از خود نشان دهند.
علت بیماری سندرم نونان
سندرم نونان نوعی بیماری ژنتیکی است که در اثر بروز جهش در یکی از حداقل هفت ژن مختلف ایجاد می شود. بروز جهش در ژن PTPN11 علت ایجاد این سندرم در حدود 50 درصد موارد است.
در حدود 75 درصد از موارد سندرم نونان ارثی هستند و از والدین به نوزاد به ارث می رسند. در 25 درصد دیگر، ایجاد جهش جدید در جنین، علت ایجاد بیماری است.
الگوی وراثت این بیماری اتوزومال غالب است، به این معنی که بیماری در اثر ایجاد جهش در یکی از کپی ها از دو کپی ایجاد می شود. والدینی که دارای جهش می باشند، با احتمال 50% بیماری را به فرزندان خود منتقل می کنند
تشخیص سندرم نونان
به طور کلی، تشخیص بر اساس خصوصیات ویژه سندرم نونان و رد سایر علل احتمالی مانند اختلال طیف الکل جنین، نوروفیبروماتوز نوع 1 و سندرم ترنر انجام می شود.
آزمایش ژنتیک برای تشخیص علت ژنتیکی بیماری سندرم نونان در دسترس است. تشخیص علت این بیماری برای پیشگیری از تکرار این بیماری در خانواده بسیار اهمیت دارد. با تشخیص ژن جهش یافته می توان آزمایش ژنتیک پیش از تولد انجام داد و جنین مبتلا را در دوران بارداری تشخیص داد و از تولد آن جلوگیری نمود.
اگر تاریخچه ای از وجود سندرم نونان در خانواده شما وجود دارد، بهتر است با انجام مشاوره ژنتیک نزد متخصصین ژنتیک پزشکی از وضعیت بیماری و ریسک تکرار آن آگاه شوید. آزمایشگاه ژنتیک پارس ژنوم با بهره گیری از تیم مجرب آماده ارائه خدمات مشاوره ژنتیک و آزمایشات تشخیصی برای بیماری سندرم نونان است.




