کرونا منشاء طبیعی دارد یا در آزمایشگاه ساخته شده است؟

تجزیه و تحلیل داده های توالی ژنوم ویروس SARS-CoV-2 و ویروس های مرتبط، هیچ مدرکی را مبنی بر ساخت ویروس در آزمایشگاه یا مهندسی آن نشان نداد.
مقدمه
براساس یافته های منتشر شده در مجله Nature Medicine، ویروس کرونای جدید (SARS-CoV-2) که در سال 2019 در شهر ووهان چین پدیدار شد و از آن زمان باعث بروز همه گیری گسترده COVID-19 شده و به بیش از 200 کشور دیگر گسترش یافته است، محصول تکامل طبیعی است.
کریستیان اندرسن (دکتری ایمونولوژی و میکروبیولوژی)، یکی از نویسندگان مقاله، در این باره گفت: “با مقایسه داده های مرتبط با توالی ژنوم سویه های شناخته شده کروناویروس، ما می توانیم به قطع بگوییم که ویروس SARS-CoV-2 از فرآیندهای طبیعی سرچشمه گرفته است”.
کرونا ویروس ها خانواده بزرگی از ویروس ها هستند که آلودگی با آنها می تواند با بروز بیماری تنفسی با شدت متفاوت همراه باشد. اولین بیماری شدید ناشی از آلودگی با ویروس کرونا به نام بیماری حاد تنفسی SARS بود که در سال 2003 در کشور چین پدیدار شد. دومین شیوع بیماری شدید تنفسی، شیوع بیماری MERS در عربستان سعودی در سال 2012 بود.
اندکی پس از شروع اپیدمی این بیماری، محققان چینی ژنوم ویروس SARS-CoV-2 را تعیین توالی کردند و داده های مربوط به آن را در دسترس محققان در سراسر دنیا قرار دادند. اندرسن و همكارانش در چندین مؤسسه تحقیقاتی دیگر از این داده های توالی یابی برای بررسی منشا و نحوه تکامل ویروس SARS-CoV-2 با تمرکز بر روی چندین ویژگی این ویروس استفاده كردند.
دانشمندان توالی ژنتیکی پروتئین های spike، را تعیین توالی کردند، این پروتئین ها در قسمت بیرونی ویروس قرار دارند و در اتصال ویروس به دیواره خارجی و نفوذ آن به سلول های انسانی و حیوانی نقش دارد. به طور خاص، آنها بر دو ویژگی مهم این پروتئین متمرکز شدند: دومین اتصال گیرنده RBD (لنگرگاه اتصال به سلول میزبان) و سایت شکاف cleavage site که می تواند در انتقال سلول به سلول و پاتوژنیسیته ویروس نقش داشته باشد.
شواهدی برای تکامل طبیعی ویروس کرونا
دانشمندان دریافتند که بخش RBD پروتئین spike در ویروس SARS-CoV-2، به گیرنده خارج سلولی انسانی به نام ACE2 که گیرنده تنظیم کننده فشار خون است، متصل می شود. اتصال RBD به سلول های انسانی بسیار قوی و موثر بود، به طوری که دانشمندان نتیجه گرفتند، این اتصال قوی می تواند نتیجه یک تکامل طبیعی باشد نه محصول مهندسی ژنتیک.
یافته های حاصل از بررسی ژنتیکی ساختار اصلی ویروس (backbone) نیز دلیلی بر تکامل طبیعی ویروس SARS-CoV-2 می باشد. اگر کسی به دنبال مهندسی این ویروس بود، باید آن را از ساختار اصلی ویروس شناخته شده بیماریزا می ساخت. اما محققین دریافتند که توالی ژنتیکی ساختار اصلی ویروس SARS-CoV-2 با ساختار کرونا ویروس های شناخته شده متفاوت است و بیشتر به ویروس های مرتبط در خفاش ها و پنگوئن ها شبیه است.
آندرسن گفت: “این دو ویژگی ویروس ، جهش در قسمت RBD پروتئین spike و ساختار اصلی متمایز آن دستكاری آزمایشگاه را به عنوان منشاء بالقوه برای SARS-CoV-2 رد می كند.”
نتایج این تحقیق نشان می دهد که ویروس محصول تکامل طبیعی است و به هرگونه گمانه زنی در مورد مهندسی ژنتیک عمدی پایان می دهد.
منشاء احتمالی ویروس کرونا
بر اساس یافته های توالی یابی ژنومی، آندرسون و همکارانش نتیجه گرفتند که منشاء ویروس SARS-CoV-2 می تواند از یکی از دو سناریو محتمل زیر پیروی کند:
سناریو اول: ویروس به روش انتخاب طبیعی در یک میزبان غیر انسانی تکامل یافته، به فرم پاتوژن تبدیل شده وسپس به انسان منتقل شده است. این سناریو شبیه به سناریویی که درباره چگونگی شیوع کروناویروس های دیگر نیز گفته شده است. در این موارد، تماس مستقیم انسان ها با حیوانات آلوده گربه زباد (اپیدمی SARS) و شتر (اپیدمی MERS) علت شروع اپیدمی این بیماریها پیشنهاد شده است. محققین خفاش ها را به عنوان محتمل ترین منبع ویروس کرونا جدید پیشنهاد کردند، زیرا بسیار شبیه به نوع ویروس کرونا خفاش است. با این حال، هنوز مستنداتی دال بر وجود مواردی از انتقال مستقیم خفاش به انسان وجود ندارد، از طرفی فرضیه وجود میزبان میانی بین خفاش و انسان نیز وجود دارد. در این سناریو دو ویژگی متمایز ویروس SARS-CoV-2 یعنی پروتئین RBD و cleavage site قبل از ورود به بدن انسان دچار تغییر شده اند و تکامل یافتند.
سناریو دوم: نوع غیر پاتوژن ویروس از میزبان غیر انسان به بدن انسان وارد شده و در بدن انسان به فرم پاتوژن تکامل یافته است. برای مثال، بعضی از کرونا ویروس های جدا شده از پانگولین آسیایی و افریقایی دارای ساختار RBD بسیار شبیه به RBD ویروس SARS-CoV-2 می باشند. احتمال دارد که یک ویروس کرونا از پانگولین به طور مستقیم و یا با واسطه یک میزبان دیگر به انسان منتقل شده باشد. در این سناریو، می توان گفت که شاید دو ویژگی متمایز ویروس SARS-Cov-2، در بدن میزبان انسان و در چرخه غیرقابل شناسایی و در زمان محدود، قبل از شروع اپیدمی، اتفاق افتاده باشد.
در این لحظه، تعیین اینکه کدام سناریو درباره منشاء ویروس کرونا جدید محتمل تر است کار دشواری است. اگر ویروس کرونا بیماری زا فعلی از یک منبع غیرانسانی وارد بدن انسان شده باشد، احتمال ظهور ویروس کرونا جدید دیگر در آینده نیز وجود دارد زیرا که گونه بیماریزای این ویروس هنوز می تواند در جمعیت حیوانات در گردش باشد و دوباره به بدن انسان منتقل شود.
احتمال ورود کروناویروس های غیر پاتوژن به جمعیت انسانی و تبدیل آنها به SARS-CoV-2 بسیار پایین است.




