آزمایش ژنتیک پیش از لانه گزینی (PGD)

فهرست مطالب
- انواع آزمایش PGD چیست؟
- چه کسانی به آزمایش PGD نیاز دارند؟
- آزمایش PGD چگونه انجام میشود؟
- مشاوره ژنتیک قبل از PGD چه اهمیتی دارد؟
- آیا میتوان با PGD جنسیت جنین را تعیین کرد؟
- آیا PGD میتواند از انتقال بیماری ژنتیکی به فرزند جلوگیری کند؟
- تفسیر آزمایش PGD چگونه است؟
- آیا بعد از PGD باز هم به آزمایشهای دوران بارداری نیاز است؟
- هزینه آزمایش PGD چقدر است؟
- چرا آزمایش PGD را در پارس ژنوم انجام دهیم؟
آزمایش ژنتیک پیش از لانهگزینی یا PGD، روشی است که در فرایند لقاح آزمایشگاهی (IVF) برای بررسی برخی اختلالات ژنتیکی در جنین، پیش از انتقال آن به رحم انجام میشود. این آزمایش میتواند به زوجهایی که احتمال انتقال یک بیماری ژنتیکی به فرزندشان دارند کمک کند تا جنینهای مناسب برای انتقال به رحم با دقت بیشتری انتخاب شوند.
امروزه اصطلاح علمی گستردهتر برای این آزمایشها،PGT است و بسته به نوع اختلال ژنتیکی مورد بررسی، در قالبهایی مانند PGT-M، PGT-SR و PGT-A انجام میشود. با این حال، عبارت PGD همچنان بسیار رایج است و این آزمایش در میان عموم افراد با عنوانهایی مانند «آزمایش پی جی دی» و «آزمایش ژنتیک پیش از لانهگزینی» شناخته میشود.
در این مقاله با انواع آزمایش PGD، کاربردهای آن، نحوه انجام آزمایش و افرادی که ممکن است به این روش نیاز داشته باشند آشنا میشوید.
انواع آزمایش PGD چیست؟
آزمایش PGD بر اساس نوع تغییر ژنتیکی یا کروموزومی مورد بررسی، به چند گروه اصلی تقسیم میشود. امروزه این آزمایشها با عنوان کلی PGT شناخته میشوند و شامل موارد زیر هستند:
PGT-M؛ بررسی بیماریهای تکژنی
این نوع آزمایش برای بررسی بیماریهایی انجام میشود که در اثر تغییر در یک ژن ایجاد میشوند. برای مثال، اگر یکی از زوجین یا هر دو نفر دارای یک تغییر ژنتیکی مرتبط با یک بیماری مشخص باشند، میتوان جنینها را از نظر همان بیماری بررسی کرد.
PGT-SR؛ بررسی تغییرات ساختاری کروموزومها
PGT-SRبرای زوجهایی کاربرد دارد که یکی از آنها دارای یک تغییر ساختاری در کروموزومها، مانند جابهجایی کروموزومی، باشد. در این روش، جنینها از نظر برخی تغییرات ساختاری کروموزومها بررسی میشوند.
PGT-A؛ بررسی تعداد کروموزومها
PGT-Aبرای بررسی تعداد کروموزومهای جنین انجام میشود و میتواند برخی ناهنجاریهای مربوط به افزایش یا کاهش تعداد کروموزومها را شناسایی کند.
انتخاب نوع آزمایش PGD یا PGT به سابقه ژنتیکی زوج، نوع بیماری یا تغییر کروموزومی و شرایط درمان ناباروری بستگی دارد و معمولاً پس از مشاوره ژنتیک و بررسیهای لازم مشخص میشود.

چه کسانی به آزمایش PGD نیاز دارند؟
آزمایش PGD بیشتر برای زوجهایی مطرح میشود که احتمال انتقال یک بیماری ژنتیکی یا تغییر کروموزومی به فرزندشان وجود دارد. مهمترین مواردی که ممکن است انجام این آزمایش توصیه شود عبارتاند از:
- وجود یک بیماری ژنتیکی مشخص در یکی از زوجین یا خانواده
- ناقل بودن هر دو نفر برای یک بیماری ژنتیکی مغلوب
- وجود یک تغییر ژنتیکی مشخص که احتمال انتقال آن به فرزند وجود دارد
- وجود یک تغییر ساختاری در کروموزومهای یکی از زوجین
- نیاز به بررسی برخی اختلالات کروموزومی جنین، بر اساس نظر پزشک
آزمایش PGD چگونه انجام میشود؟
آزمایش PGD در کنار IVF انجام میشود و شامل چند مرحله است. بهطور کلی، ابتدا شرایط ژنتیکی زوج بررسی میشود، سپس جنینها در آزمایشگاه ایجاد و از نظر تغییر ژنتیکی یا کروموزومی مورد نظر بررسی میشوند.
بررسی شرایط ژنتیکی زوج
پیش از شروع فرایند، سابقه پزشکی و خانوادگی زوج و نتایج آزمایشهای ژنتیکی بررسی میشود. اگر تغییر ژنتیکی مشخصی در خانواده وجود داشته باشد، آزمایش PGD بر اساس همان تغییر طراحی میشود. در برخی موارد ممکن است بررسی ژنتیکی اعضای خانواده نیز برای طراحی دقیق آزمایش لازم باشد.
تحریک تخمکگذاری
با استفاده از داروهای باروری، چندین تخمک در یک چرخه تحریک و آماده میشوند تا امکان تشکیل تعداد بیشتری جنین برای بررسی فراهم شود.
برداشت تخمک و لقاح
تخمکها توسط پزشک برداشت و در آزمایشگاه با اسپرم لقاح داده میشوند. لقاح میتواند با IVF یا تزریق مستقیم اسپرم به تخمک (ICSI) انجام شود.
کشت و نمونهبرداری از جنین
جنینها چند روز در آزمایشگاه کشت میشوند تا به مرحله مناسب برای نمونهبرداری برسند. سپس جنینشناس تعدادی از سلولهای جنین را برای انجام آزمایش ژنتیکی جدا میکند.
انجام آزمایش PGD
نمونههای بهدستآمده از جنین به آزمایشگاه ژنتیک فرستاده میشوند و از نظر تغییر ژنتیکی یا ناهنجاری کروموزومی مورد نظر بررسی میشوند. نتیجه آزمایش به پزشک یا مرکز درمان ناباروری اعلام میشود.
۶. انتخاب و انتقال جنین
بر اساس نتیجه آزمایش PGD و نظر پزشک، جنین مناسب برای انتقال به رحم انتخاب میشود. در برخی موارد ممکن است به دلیل کافی نبودن جنین مناسب، نیاز به تکرار چرخه IVF وجود داشته باشد.

مشاوره ژنتیک قبل از PGD چه اهمیتی دارد؟
مشاوره ژنتیک یکی از مراحل مهم پیش از انجام PGD است. در این جلسه، سابقه پزشکی و خانوادگی زوج بررسی میشود و در صورت وجود بیماری یا تغییر ژنتیکی مشخص، احتمال انتقال آن به فرزند ارزیابی میشود.
همچنین بر اساس نتایج آزمایشهای ژنتیکی و شرایط زوج، مشخص میشود که آیا PGD میتواند گزینه مناسبی باشد و چه نوع آزمایش ژنتیکی برای بررسی جنینها لازم است.
در برخی موارد، برای طراحی دقیق آزمایش PGD، بررسی ژنتیکی یکی از اعضای خانواده یا انجام آزمایشهای تکمیلی نیز ممکن است لازم باشد.

آیا میتوان با PGD جنسیت جنین را تعیین کرد؟
بله، در فرایند PGD میتوان جنسیت جنین را نیز مشخص کرد، زیرا بررسیهای ژنتیکی میتوانند کروموزومهای جنسی جنین را مشخص کنند. با این حال، هدف اصلی PGD معمولاً بررسی بیماریها یا تغییرات ژنتیکی و کروموزومی است، نه صرفاً تعیین جنسیت.در مواردی که یک بیماری ژنتیکی وابسته به جنس وجود دارد، تعیین جنسیت جنین میتواند بخشی از فرایند بررسی ژنتیکی باشد و به انتخاب جنین مناسب برای انتقال کمک کند.
PGD تعیین جنسیت در ایران، باید در چارچوب ضوابط پزشکی، اخلاقی و شرعی و در مراکز مجاز انجام شود. شرایط انجام این روش ممکن است بسته به علت انجام PGD و سیاست مرکز درمانی متفاوت باشد.
آیا PGD میتواند از انتقال بیماری ژنتیکی به فرزند جلوگیری کند؟
PGD میتواند با شناسایی جنینهایی که به بیماری ژنتیکی مورد نظر مبتلا هستند یا تغییر ژنتیکی مرتبط با آن را دارند، به انتخاب جنین مناسب برای انتقال به رحم کمک کند. این روش بهویژه برای زوجهایی اهمیت دارد که احتمال انتقال یک بیماری ژنتیکی مشخص به فرزندشان وجود دارد.
با این حال، PGD نمیتواند تضمین کند که نوزاد حتماً بدون هیچ بیماری یا اختلال ژنتیکی متولد شود. این آزمایش فقط تغییرات ژنتیکی یا کروموزومی مورد بررسی را ارزیابی میکند و ممکن است همه اختلالات ژنتیکی را پوشش ندهد.
به همین دلیل، حتی پس از انجامPGD، انجام آزمایشهای تشخیصی دوران بارداری بر اساس نظر پزشک اهمیت دارد.
تفسیر آزمایش PGD چگونه است؟
نتیجه آزمایش PGD نشان میدهد که تغییر ژنتیکی یا ناهنجاری کروموزومی مورد بررسی در هر یک از جنینها وجود دارد یا خیر. بر اساس این نتیجه، جنینها از نظر وضعیت ژنتیکی دستهبندی میشوند و پزشک میتواند با توجه به نتیجه آزمایش و شرایط جنینها، درباره انتخاب جنین برای انتقال به رحم تصمیمگیری کند.
نتیجه PGD باید در کنار اطلاعات بالینی و نظر پزشک یا مشاور ژنتیک تفسیر شود. همچنین، نتیجه این آزمایش به معنی بررسی تمام بیماریها و اختلالات ژنتیکی جنین نیست و فقط مواردی را که برای آنها آزمایش طراحی شده است، بررسی میکند.
آیا بعد از PGD باز هم به آزمایشهای دوران بارداری نیاز است؟
بله. انجام PGD به این معنی نیست که دیگر نیازی به آزمایشهای دوران بارداری وجود ندارد.PGDفقط تغییرات ژنتیکی یا کروموزومی مشخصی را که برای آنها آزمایش انجام شده است بررسی میکند و نمیتواند تمام اختلالات ژنتیکی یا ناهنجاریهای جنین را شناسایی کند.
به همین دلیل، پس از بارداری نیز انجام مراقبتها و آزمایشهای معمول دوران بارداری و در صورت نیاز، آزمایشهای تشخیصی مانند آمنیوسنتز، بر اساس نظر پزشک توصیه میشود.
پزشک با توجه به نوع PGD، نتیجه آزمایش، شرایط بارداری و سابقه ژنتیکی زوج درباره آزمایشهای مورد نیاز در دوران بارداری تصمیمگیری میکند.
هزینه آزمایش PGD چقدر است؟
هزینه آزمایش PGD برای همه زوجها یکسان نیست و به عوامل مختلفی از جمله نوع آزمایش، بیماری یا تغییر ژنتیکی مورد بررسی و تعداد جنینهایی که نیاز به بررسی دارند بستگی دارد.
همچنین باید توجه داشت که هزینه بررسی ژنتیکی جنینها، جدا از هزینههای مربوط به IVF، آمادهسازی نمونه و سایر مراحل درمان ناباروری محاسبه میشود. بنابراین، برای تعیین هزینه دقیق، ابتدا باید شرایط زوج و نوع آزمایش ژنتیکی مورد نیاز مشخص شود.
اگر قصد انجام آزمایش PGD را دارید، برای اطلاع از هزینه، شرایط انجام آزمایش و روند پذیرش نمونه، با پارس ژنوم تماس بگیرید. کارشناسان میتوانند بر اساس شرایط شما، اطلاعات لازم درباره آزمایش مورد نیاز و هزینه آن را در اختیارتان قرار دهند.
چرا آزمایش PGD را در پارس ژنوم انجام دهیم؟
انجام آزمایش PGD نیازمند بررسی دقیق شرایط ژنتیکی زوج و انتخاب روش مناسب برای بررسی جنینهاست. در پارس ژنوم، فرایند بررسی ژنتیکی با توجه به نوع بیماری یا تغییر ژنتیکی مورد نظر و شرایط هر خانواده انجام میشود.
مهمترین مزایای انجام آزمایش PGD در پارس ژنوم عبارتاند از:
- بررسی و تفسیر نتایج آزمایشهای ژنتیکی زوج و سابقه خانوادگی پیش از انجام PGD
- انتخاب روش مناسب آزمایش بر اساس نوع بیماری یا تغییر ژنتیکی مورد بررسی
- طراحی آزمایش اختصاصی برای بیماریها و تغییرات ژنتیکی مشخص در صورت نیاز
- انجام بررسیهای ژنتیکی و سیتوژنتیک متناسب با نوع بیماری یا تغییر ژنتیکی مورد نظر
- ارائه نتیجه آزمایش بهصورت دقیق و قابل تفسیر برای پزشک و مرکز درمان ناباروری
- امکان دریافت مشاوره ژنتیک برای آگاهی از روند آزمایش و تفسیر نتایج
انتخاب آزمایشگاه مناسب برای انجام PGD میتواند در دقت بررسی و تفسیر نتایج اهمیت داشته باشد. متخصصان پارس ژنوم آمادهاند تا با بررسی شرایط ژنتیکی زوج، درباره امکان انجام PGD و آزمایش مورد نیاز راهنمایی لازم را ارائه کنند.
برای کسب اطلاعات بیشتر درباره خدمات و آزمایشهای ژنتیکی پارس ژنوم، به صفحه درباره پارس ژنوم مراجعه کنید. همچنین برای اطلاع از هزینه آزمایشPGD، شرایط پذیرش نمونه و نحوه انجام آزمایش، به صفحه تماس با پارس ژنوم مراجعه کنید. برای آشنایی بیشتر با خدمات و فعالیتهای پارس ژنوم نیز میتوانید صفحه ما را دنبال کنید.




