سلول های بنیادی و درمان بیماری ها
فهرست مطالب
- سلول بنیادی چیست؟
- سلول بنیادی چه کار می کند؟
- اهمیت سلول های بنیادی
- روش های درمانی نوین
- انواع سلول های بنیادی
- سلول های بنیادی و درمان بیماری ها
- آیا سلول های بنیادی جنینی در درمان بیماری ها به کار می روند؟
- چه بیماری هایی سلول بنیادی را تحت تاثیر قرار می دهند؟
- چگونه می توان از بیماری های سلول های بنیادی پیشگیری کرد؟
- آیا مصرف مکمل ها به افزایش سلول های بنیادی کمک می کند؟
سلول های بنیادی تنها سلول های بدن هستند که می توانند به انواعی از سلول ها مانند سلول های ماهیچه، خون و استخوان تمایز پیدا کنند. همچنین آنها قادر به ترمیم بافت های آسیب دیده اند. در حال حاضر، سلول های بنیادی در درمان اختلالات خونی و سرطان خون استفاده می شوند. دانشمندان معتقدند این سلول ها توانایی درمان سایر بیماری ها را نیز دارند.
سلول بنیادی چیست؟
اگر بدن تان را یک ساختمان تصور کنید، سلول های بنیادی شبیه به پایه های آن هستندآنها تنها سلول های بدن هستند که می توانند به بیش از 200 نوع سلول مختلف مانند خون و استخوان تمایز پیدا کنند.
در حال حاضر، پزشکان از این توانایی منحصر به فرد سلول های بنیادی برای درمان بیماری های خونی و سرطان خون استفاده می کنند. مطالعات زیادی در مورد مکانیسم عملکرد این سلول ها و پتانسیل های درمانی آنها در حال انجام است.
سلول بنیادی چه کار می کند؟
دو کار اصلی سلول های بنیادی که هیچ نوع سلول دیگری قادر به انجام شان نیست:
- به صورت نامحدود تکثیر و تقسیم می شوند. همه ی سلول های بدن در شرایط عادی تکثیر و تقسیم می شوند اما طول عمر محدودی دارند.
- تنها سلول هایی هستند که قادر به تمایز به سلول های تخصص یافته اند. برای مثال، سلول های بنیادی خون ساز سلول های خونی و ایمنی را تولید می کنند. سلول های بنیادی مزانشیمی استخوان، غضروف، ماهیچه و چربی تولید می کنند.
اهمیت سلول های بنیادی
سلول های بنیادی نقش بسیار مهمی در ساخت و حفظ بدن انسان دارند. همچنین، در سال های اخیر یکی از موضوعات اصلی در علم پزشکی بوده اند. این مطالعات به منظور شناخت موارد زیر است:
- فهم علت بیماری ها
دانشمندان سلول های بنیادی را در بافت ها و اندام های مختلف کشت می دهند. بررسی تغییرات سلول ها در طول رشدشان می تواند به درک چگونگی ایجاد بیماری ها کمک کند.
- مکانیسم جایگزینی سلول های آسیب دیده.
مطالعات بسیاری در مورد روش های تمایز سلول های بنیادی و درمان بیماری ها در حال انجام است. برای مثال، ممکن است در آینده بتوان از سلول های بنیادی برای درمان سوختگی های شدید استفاده کرد.
روش های درمانی نوین
دانشمندان از سلول های بنیادی برای ابداع روش های درمانی جدید استفاده می کنند. آنها با استفاده از سلول های بنیادی که تحت شرایط ویژه ای در آزمایشگاه تولید شده اند میزان اثر بخشی و ایمنی داروها را پیش از اینکه بر روی انسان ها آزمایش شوند تعیین می کنند.
انواع سلول های بنیادی
سلول های بنیادی بر اساس منشاء اولیه یا عملکردشان نامگذاری می شوند. اکثر افراد این سلول ها را بر اساس منشاء اولیه شان می شناسند.
سلول های بنیادی جنینی (پلوری پوتنت یا پرتوان)
این سلول ها قادر به تبدیل به هر نوع سلولی هستند. دانشمندان سلول های بنیادی جنینی را از بند ناف جدا می کنند.
سلول های بنیادی اختصاصی بافت (مولتی پوتنت (چند توان) یا یونی پوتنت (تک توان))
این سلول ها تنها سلول های بنیادی بافتی که در آن مستقر هستند را می سازند. برای مثال، سلول های بنیادی خون ساز در مغز استخوان زندگی می کنند. آنها تنها قادر به تولید سلول های خونی جدید و پلاکت ها هستند و نمی توانند به سلول های ریه یا کبد تبدیل شوند. محققان این سلول ها را از بافت ها جدا می کنند.
سلول‌های بنیادین پرتوان القایی(iPS)
این نوع سلول ها در محیط آزمایشگاه ساخته شده و شبیه به سلول های بنیادی جنینی هستند. دانشمندان از این سلول ها برای مطالعه نحوه تکامل اندام، ایجاد بیماری ها، آزمایش داروها و درمان های جدید استفاده می کنند.
سلول های بنیادی و درمان بیماری ها
در حال حاضرپیوند سلول های بنیادی بالغ برای درمان بیماری های زیر استفاده می شود:
- سرطاان های خون مانند لوسمی، مولتیپل میلوما و لنفوم غیر هاجکین. معمولا در این بیماران پس از یک دوره شیمی درمانی یا رادیو تراپی پیوند مغز استخوان برای از بین بردن سلول های بنیادی سرطانی در مغز استخوان انجام می شود.
- بیماری های خونی مانند کم خونی داسی شکل.
- شکستگی استخوان ها. پیوند استخوان که حاوی سلول های بنیادی و سایر سلول ها است برای درمان شکستگی انجام می شود.
آیا سلول های بنیادی جنینی در درمان بیماری ها به کار می روند؟
بله، پزشکان از سلول های بنیادی بند ناف برای درمان بیماری های خونی استفاده می کنند. سلول های بنیادی بند ناف تنها سلول های جنینی مورد تایید سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) برای موارد درمانی هستند.
چه بیماری هایی سلول بنیادی را تحت تاثیر قرار می دهند؟
مغز استخوان بافت نرم و اسفنجی درون استخوان ها، سلول های خونی و پلاکت ها را تولید می کند. گلبول های قرمز اکسیژن را به سراسر بدن انتقال می دهند. گلبول های سفید عفونت را از بین می برند. پلاکت ها به انعقاد خون کمک می کنند. هر نوع بیماری که مغز استخوان را تحت تاثیر قرار دهد در تولید این سلول ها اختلال ایجاد می کند. شایع ترین بیماری های سلول های بنیادی:
- کم خونی آپلاستیک
- بیماری های میلوپرولیفراتیو
- لنفوم
چگونه می توان از بیماری های سلول های بنیادی پیشگیری کرد؟
روش قطعی برای حفظ سلامت این سلول ها وجود ندارد اما موارد زیر تا حدودی کمک کننده هستند:
- رژیم غذایی غنی از پروتئین بدون چربی، سبزیجات، میوه ها و غلات کامل
- پرهیز از نوشیدنی های الکلی، سیگار و تنباکو
- محافظت از پوست در برابر تششعات ماوراء بنفش نور خورشید.
- دوری از استرس
آیا مصرف مکمل ها به افزایش سلول های بنیادی کمک می کند؟
ممکن است در مورد تاثیر ویتامین ها بر سلامت سلول های بنیادی شنیده باشید. مطالعات بسیاری در مورد ارتباط میان مصرف برخی از ویتامین ها و افزایش این سلول ها در حال انجام است. اما تا به امروز چنین ارتباطی تایید نشده است.
