لنفوسیتوز چیست؟
لنفوسیتوز معمولاً زمانی رخ می‌دهد که سیستم ایمنی بدن در حال مبارزه با یک عفونت یا بیماری باشد. در این شرایط، نوعی از گلبول‌های سفید خون به نام لنفوسیت‌ها افزایش پیدا می‌کنند.
لنفوسیتوز قابل پیشگیری نیست، اما می‌توان با درمان علت افزایش لنفوسیت‌ها، آن را برطرف کرد.
لنفوسیتوز (افزایش لنفوسیت‌ها) چیست؟
لنفوسیتوز به معنای بالا بودن تعداد لنفوسیت‌ها در خون است. لنفوسیت‌ها نوعی از گلبول‌های سفید هستند که نقش مهمی در سیستم ایمنی دارند و به بدن کمک می‌کنند با عفونت‌ها مبارزه کند.
افزایش موقتی لنفوسیت‌ها معمولاً نشان می‌دهد که بدن در حال مقابله با میکروب‌ها است. اما در موارد نادر، ممکن است نشانه یک بیماری جدی‌تر باشد.
در بزرگسالان، زمانی که تعداد لنفوسیت‌ها بیش از 4000 سلول در هر میکرولیتر خون باشد، لنفوسیتوز نامیده می‌شود.
لنفوسیتوز چقدر شایع است؟
لنفوسیتوز بسیار شایع است، به‌ویژه در افرادی که:
- به‌تازگی دچار عفونت شده‌اند (معمولاً عفونت ویروسی).
- بیماری‌های التهابی مزمن مانند آرتریت روماتوئید دارند.
- حساسیت به داروی جدیدی دارند.
- بیماری شدید مانند تروما دارند.
- طحال خود را برداشته‌اند.
- به برخی سرطان‌ها مانند لوسمی یا لنفوم مبتلا هستند.
علت لنفوسیتوز چیست؟
بالا بودن لنفوسیت‌ها اغلب نشان می‌دهد بدن در حال مقابله با عفونت یا التهاب است. افزایش ناگهانی لنفوسیت‌ها یعنی این سلول‌ها فعال شده‌اند تا عامل بیماری‌زا را از بین ببرند.
در برخی موارد، بیماری‌های جدی‌تر مانند سرطان‌های خون یا سیستم لنفاوی نیز می‌توانند باعث لنفوسیتوز شوند.
شایع ترین علل لنفوسیتوز
عفونت ها
لنفوسیتوز اغلب در نتیجه عفونت‌های ویروسی ایجاد می‌شود. باکتری‌ها و انگل‌ها هم می‌توانند باعث عفونت شوند و در نتیجه تعداد لنفوسیت‌ها را در خون بالا ببرند. علل عفونی لنفوسیتوز:
- ویروس اپشتین‌بار (EBV) (عامل مونونوکلئوز)
- سیتومگالوویروس (CMV)
- آنفلوآنزا
- سیاه‌سرفه
- آدنوویروس
- هپاتیت
- آبله‌مرغان یا زونا
- اوریون
- سرخجه
- HIV
سرطان‌ها
در بعضی موارد، لنفوسیتوز می‌تواند یکی از اولین نشانه‌های برخی سرطان‌های خون (لوسمی) یا سرطان‌های سیستم لنفاوی (لنفوم) باشد. سرطان‌هایی که با لنفوسیتوز مرتبط هستند عبارت‌اند از:
- لوسمی لنفوسیتیک مزمن (CLL)
- لنفوم غیرهوچکین
- لوسمی لنفوبلاستیک حاد
- لوسمی لنفوسیتیک گرانولار بزرگ
سایر علت ها
- سیگار کشیدن
- واکنش آلرژیک به دارو
- استرس ناشی از شرایط اورژانسی
- برخی بیماری‌های خودایمنی
- برداشتن طحال
علائم لنفوسیتوز چیست؟
لنفوسیتوز معمولاً علامتی ندارد. علائم ناشی از بیماری زمینه‌ای عامل افزایش لنفوسیت ها هستند. مثلاً در صورت وجود عفونت، ممکن است غدد لنفاوی گردن متورم شوند. شدت علائم بسته به علت، می‌تواند خفیف تا بسیار شدید باشد.
بسیاری از افراد به‌طور اتفاقی و پس از انجام آزمایش خون متوجه بالا بودن لنفوسیت‌ها می‌شوند.
تشخیص لنفوسیتوز
پزشک با بررسی سابقه پزشکی، علائم، داروهای مصرفی و معاینه فیزیکی علت احتمالی را بررسی می‌کند. ممکن است درباره عادت‌ها و سبک زندگی‌تان سؤال بپرسد تا ببیند آیا در معرض خطر برخی عفونت‌ها، مثل عفونت‌های منتقل شونده از راه جنسی (STI)، هستید یا نه. همچنین ممکن است آزمایش خون درخواست کند تا تعداد لنفوسیت‌ها را بررسی کند.
اگر میزان لنفوسیت‌ها بالا باشد، ممکن است مدتی بعد آزمایش را تکرار کند تا مشخص شود این افزایش موقتی بوده یا نه. اگر سطح لنفوسیت‌ها همچنان بالا بماند و علت آن مشخص نباشد، ممکن است آزمایش‌های بیشتری درخواست کند. در این صورت، ممکن است برای تشخیص دقیق‌تر به متخصص خون (هماتولوژیست) ارجاع داده شوید.
آزمایش‌های تشخیص لنفوسیتوز
پزشک ممکن است آزمایش CBC با افتراق (Differential)، برای بررسی تعداد دقیق لنفوسیت‌ها درخواست کند. این آزمایش نشان می‌دهد که آیا تعداد لنفوسیت‌ها بیشتر از حد طبیعی است یا نه. همچنین ممکن است آزمایش فلوسایتومتری انجام شود تا مشخص شود لنفوسیت‌ها «کلونال» هستند یا نه (حالتی که در برخی سرطان‌ها مثل لوسمی لنفوسیتی مزمن دیده می‌شود). علاوه بر این، ممکن است نمونه‌برداری از مغز استخوان (بیوپسی مغز استخوان) انجام شود تا علت اصلی لنفوسیتوز به‌طور دقیق مشخص شود.
درمان لنفوسیتوز
درمان لنفوسیتوز به علت اصلی آن بستگی دارد. اگر علت عفونت باشد، معمولاً به درمان خاصی نیاز نیست و با بهبود عفونت، سطح لنفوسیت‌ها طبیعی می‌شود. اما اگر افزایش گلبول‌های سفید نشانه‌ای از سرطان باشد، درمان‌هایی مانند شیمی‌درمانی یا سایر روش‌های تخصصی بررسی می‌شود. درمان علت زمینه‌ای کمک می‌کند تعداد لنفوسیت‌ها به سطح طبیعی برگردد.
عوارض لنفوسیتوز
گاهی لنفوسیتوز می‌تواند اولین نشانه برخی سرطان‌های خون مانند لوسمی لنفوسیتیک مزمن (CLL) باشد. برای رسیدن به یک تشخیص قطعی درباره علت لنفوسیتوز، معمولاً آزمایش‌های تکمیلی لازم است.
آیا می‌توان از لنفوسیتوز پیشگیری کرد؟
لنفوسیتوز به‌طور مستقیم قابل پیشگیری نیست، اما می‌توان با اقدامات زیر خطر ابتلا به عفونت را کاهش داد:
- اجتناب از تماس نزدیک با افراد بیمار.
- استفاده نکردن مشترک از وسایل شخصی.
- شستن مرتب دست‌ها.
- ضدعفونی کردن سطوح آلوده.
چه زمانی بالا رفتن لنفوسیت ها خطرناک است؟
اگر دچار عفونت مداوم، علائم طولانی‌مدت یا علائمی که به‌مرور بدتر می‌شوند هستید، به پزشک مراجعه کنید. پزشک می‌تواند از طریق معاینه و آزمایش خون لنفوسیتوز را تشخیص بدهد.
آیا لنفوسیتوز به لوسمی تبدیل می‌شود؟
به‌ندرت ممکن است چنین اتفاقی بیفتد. گاهی لنفوسیتوز مونونوکلونال سلول B (MBL) می‌تواند به لوسمی لنفوسیتیک مزمن (CLL) پیشرفت کند، اما این حالت شایع نیست. سلول B نوعی از لنفوسیت‌ها است. درMBL ، تعداد سلول‌های B کلونال (مشابه و منشأ گرفته از یک سلول واحد) در خون بیشتر از حد طبیعی است.
